به گزارش مسلم پرس، بزرگان و رهبران دینی اسلام، صاحب نظران، روان شناسان، متخصصان خانواده، شرایط و ملاکها و ویژگیهایی را برای ازدواج موفق توصیه می کنند. این توصیه ها را می توان به دو دسته تقسیم کرد:

الف. شرایط و ویژگی های فردی

اولین مسائل مطرح در ازدواج، زمان و سن مناسب و میزان رشد فرد برای ازدواج است. در این رابطه، سه شرط اساسی را به اختصار می توان نام برد: ۱. بلوغ جسمانی، روانی، عاطفی، اجتماعی، اخلاقی، اقتصادی، ذهنی، فرهنگی و آرمانی. ۲. داشتن هدف و انگیزه برای ازدواج. ۳. داشتن اطلاعات لازم در مورد انتظارات، تکالیف و وظایف در زندگی زناشویی.

ب. معیارها و ملاکهای ازدواج

هر اندازه دختر و پسر از نظر ویژگی های گوناگون نزدیک تر باشند، ترکیب آن دو در زندگی زناشویی استوارتر و عمیق تر خواهد بود. این مجموعه ویژگی ها در منابع اسلامی با عنوان «اصول کفویت و همانندی» عنوان شده است که در ابعاد گوناگون چون: ایمان و دینداری، اخلاق نیک، اصالت خانوادگی، عقل و هوش، جمال و زیبایی، تناسب سنی، شغل زوجین، سلامت از اعتیاد، دوشیزه بودن و... از آنها یاد شده است و در این فصل، به صورت اجمال به برخی از این ویژگی ها و معیارها اشاره خواهد شد که عبارتند از:

۱. ایمان و دینداری

پایبندی به ارزشهای دینی و در جامعه ما به «اصول و آیین مقدس اسلام»، بدون شک، یکی از عوامل مهم خوشبختی در زندگی زناشویی است. دین به عنوان یک عامل درونی، افراد را از ارتکاب به اعمال خلاف انسانی باز می دارد. علاوه بر این زن و مرد با ایمان وتقوی، از هر جهت برای تربیت فرزندان صالح شایسته تر هستند. بدون تردید از مهم ترین عوامل پیوند پایدار و ازدواج موفق و زندگی آرام، همسویی بینش ها و باورهای دینی و پایبندی عملی زوجین به ارزشها و معارف الهی است. بر همین اساس، پسران و دختران خداباور و پاک اندیش در آرزوی داشتن همسری مؤمن و نیک سیرت و عامل به ارزشهای قرآنی هستند. چنین گرایشی در امر ازدواج، برخاسته از نهاد پاک و فطرت کمال جوی انسان است و خداوند متعال بهترین ازدواج را وصلت پاکان و متقیان با یکدیگر می داند و می فرماید: «... و الطیبات للطیبین و الطیبون للطیبات...»; زنان پاک از آن مردان پاک و مردان پاک از آن زنان پاکند.... و در همین رابطه پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) می فرمایند: «من تزوجها لدینها جمع الله له ذلک»;کسی که به خاطر دین و ایمان زنی، با او ازدواج کند، خداوند همه دنیایش را برای او فراهم می کند. اهمیت و ضرورت دینداری در انتخاب همسر بدین جهت می باشد که، دو همسر می خواهند یک عمر با هم زندگی کنند. آن ها تحت تاثیر عقاید، افکار، باورها، رفتار، کردار، گفتار یکدیگر قرار خواهند گرفت. همسر دیندار، همسرش را به خدا باوری و خدا ترسی، تقوا، اخلاق نیک، عمل صالح، و ترک گناه تشویق و ترغیب می کند و در پیمودن راه سعادت و خوشبختی، یار و مددکارش خواهد بود و اسباب نیک بختی و کمال او را فراهم خواهد ساخت. بر عکس، یک همسر بی ایمان، همسرش را به گناه و بدبختی خواهد کشید.

۲. اصالت خانوادگی:

اصالت و شرافت خانوادگی دختر و پسر، یکی از اساسی ترین ملاک های ازدواج، به ویژه در جامعه اسلامی ماست. کلمه اصالت از اصل گرفته شده و اصل به معنای ریشه آمده است. یعنی دختر و پسر از خانواده هایی باشند که دارای اصل و ریشه هستند. شناخت خصوصیات و وضعیت تربیتی و فرهنگی خانواده همسر آینده، در ایجاد تفاهم بین پسر و دختر در زندگی، نقش اساسی را ایفا می کند و می تواند ملاک قابل اعتمادی برای چگونگی نحوه تربیت فرزندان و ارتباطات متقابل در زندگی زناشویی تلقی شود.

۳. اخلاق نیک

اخلاق نیک، یعنی صفات و خلق و خوهای پسندیده، در نظر عقل سلیم و شرع مقدس. زندگی زن و مرد در محیط خانوادگی احتیاج به اخلاق دارد; زیرا تنها در پرتو قانون نمی توان زندگی کرد وهمه انبیا نیز به خاطر زنده کردن اصول اخلاقی مبعوثشده اند. پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) می فرمایند: «انما بعثت لاتمم مکارم الاخلاق»;همانا برانگیخته شدم تا مکارم اخلاق را بین مردم زنده کنم. اخلاق نیک و جاذبه های رفتاری پسر و دختری که می خواهند «زندگی مشترکی» را شروع کنند، یعنی این که، در کانون گرم خانواده هر دو باید اصول اخلاقی را رعایت کنند و آن اصول عبارتند از: جذابیت های بصری و گیرایی کلامی، نحوه حشر و نشر اجتماعی، برخوردها و رفتارها در شرایط و موقعیت های گوناگون، توجه به نظافت و بهداشت فردی و پاکیزگی و تمیزی منزل، نحوه غذا خوردن، خوابیدن، آراستگی ظاهر، در نگاه کردن در هنگام سخن گفتن با همدیگر، در ابراز لطف و محبت، در هدیه دادن وهدیه گرفتن، در مهمانی ها و پذیرایی ها، در جشن ها و ترحیم ها، در سفرها و گشت وگذارها، در خریدها و داد و ستدها، تقدم در سلام کردن واحوال پرسی با زیباترین کلام ها و واژه ها، در ابراز دوستی و عشق و علاقه نسبت به همدیگر، در وقت شناسی و وفای به عهد، در اقامه نماز و روزه گرفتن، در معاشرت با اهل فضل و معرفت والگوهای مطلوب رفتاری و... خلاصه در همه رفتارهای نیک شخصی، خانوادگی، شغلی و اجتماعی همسران، یعنی مجموعه آن چه از انسان سر می زند و نسبتا پایدار و قابل مشاهده است، می تواند از مهم ترین جاذبه های زندگی مشترک و یا خدای ناکرده از عوامل زمینه ساز سردی ها، بی تفاوتی ها و بعضا جدایی ها باشد. پیامبر اسلام حضرت محمد مصطفی(صلی الله علیه وآله) می فرمایند: «اذا جاءکم من ترضون دینه و امانته یخطب(الیکم) فزوجوه...»; هر گاه کسی به خواستگاری نزد شما آمد و دینداری و امانتداری(اخلاق) او را پسندیدید، به او زن بدهید....

۴. عقل و هوش

بعد از دینداری، اصالت خانوادگی و اخلاق نیک، «عقل و هوش» از مهم ترین شرایط یک همسر خوب محسوب می شود. تدبیر امور زندگی و پیمودن راه سعادت و درستکاری و برطرف نمودن مشکلات زندگی مشترک کار ساده ای نیست. طبق بررسی ها و مطالعات آسیب شناسی خانواده، اصلی ترین علت کشاکش های خانوادگی، سردی ها و بی رغبتی ها، اخم ها و قهرها، بی تفاوتی ها و افسردگی ها، بدزبانی ها و تندی ها، طردها و خانه گریزی ها، اضطرابها و پریشانیها، گاه اختلالات روانی، برخی آسیب پذیری های رفتاری و کژروی های اجتماعی «همسران» و سرانجام طلاق ها و جداییها و ریشه اصلی همه اختلافات زناشویی، عدم تناسب در «عقل و هوش» بین زن و شوهر می باشد. لذا با توجه به مشخصات افراد از نظر عقل و هوش، باید جوانان در انتخاب همسر، کسی را به عنوان همسر در زندگی مشترک خود انتخاب کنند که با همدیگر تناسب داشته باشند تا بعدها دچار مشکلات نشوند. امام علی(علیه السلام) می فرماید: «ایاکم و تزویج الحمقاء فان صحبتها بلاء و ولدها ضیاع»;بپرهیزید از ازدواج با احمق! زیرا مصاحبت و زندگی با او بلاست و فرزندانش نیز تباه می شوند. و در همین باره امام صادق می فرماید: «عقل چیزی است که خداوند رحمان به وسیله آن پرستش و عبادت می شود و بهشت به وسیله آن به دست می آید.

۵ - جمال و زیبایی

یکی از عواملی که در ازدواج نقش مهمی دارد، قیافه ظاهری و وضع جسمانی همسر می باشد و لیکن در این مبنا امور زیر را در نظر بگیرید: ۱. گرچه زیبایی ظاهر و تناسب اندام را در انتخاب همسر نمی توان نادیده گرفت، اما این مساله نباید به عنوان بزرگ ترین هدف و معیار و ملاک ازدواج محسوب شود، بطوری که دیگر معیارها را تحت الشعاع قرار دهد، بلکه هنگام انتخاب همسر باید هر دو بعد زیبایی(زیبایی صوری و ظاهری یا تناسب اندام) و(زیبایی باطنی یا معنوی و فرهنگی، مانند ایمان، تقوا، حیا، عفت، هوش و استعداد، نجابت و اصالت خانوادگی و..). ترکیب شود و به همه آنها اصالت داده شود که در این صورت زندگی مشترک، یک عمر گلستان می شود. زیبایی ظاهری باید در کنار دیگر صفات و معیارها، مورد توجه و بررسی قرار گیرد; نه به طور مستقل. زیبایی و تناسب اندام بدون تدین و شرافت خانوادگی و...، آفتی است خطرناک و بلایی است رسواگر که اگر بر مبنای ارزشهای الهی پیوند نخورد، به زودی ناپایدار خواهد بود. پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) می فرمایند: «من تزوج امراة... لجمالها، رای فیها ما یکره»; کسی که(فقط) به خاطر زیبایی زنی با او ازدواج کند، در او امور ناخوشایند خواهد دید.

۶. تناسب سنی

توجه به تناسب سنی و جسمی مساله مهمی در زناشویی است و در این زمینه، باید تناسبی باشد تا منجر به عواقب تلخ نگردد. سن پسر و دختر در ازدواج از دو نظر دارای اهمیت است: ۱. جنبه روانی: انسان در فرآیند رشد از نظر روانی، در سنین مختلف، دارای ویژگی های متفاوت می باشد. ۲. جنبه فیزیولوژیکی: علاوه بر جنبه های روانی، ارضای غرایز جنسی خود مساله مهمی است. سن ازدواج در شرایط جغرافیایی و اقلیمی مختلف، متفاوت است. معمولا در مناطق گرم، سن بلوغ و ازدواج پایین تر از مناطق سرد و کوهستانی است. مهم نیست که فرد در چه سنی بالغ می شود، آن چه مهم است، این است که دختر و پسر احساس کنند که از نظر فیزیولوژیکی و روانی نیاز به ازدواج دارند. تشخیص زمان مناسب ازدواج و فاصله سنی زوجین از سوی پسر و دختر تازه بالغ مشکل است. در این مورد، استفاده از راهنمایی های پدران و مادران و مشاوران خانواده ضرورت دارد. معمولا چون دختران از نظر رشد بدنی و روانی از پسران جلوتر می باشند و رشد آنان سریعتر است و زودتر به سن تکلیف شرعی و بلوغ بدنی می رسند، آمادگی بیشتری برای انتخاب همسر و شروع زندگی زناشویی را دارند. در روایات اسلامی، راجع به سن ازدواج و فاصله سنی زن و شوهر، اشاره به موضوع بلوغ شده که طرفین در سنین پایین، یعنی اوایل بلوغ، ازدواج کنند و به همین علت در اسلام سن تکلیف شرعی دختران ۹ سال تمام قمری و پسران ۱۵ سال تمام قمری می باشد وتفاوت سن دختر و پسر(در ازدواج) با در نظر گرفتن موقعیت جغرافیایی و عوامل فرهنگی متفاوت است. با توجه به تحقیقات انجام شده و بلوغ زودرس، در بعضی مناطق و موقعیت های مختلف جغرافیایی، فرهنگی، اقتصادی و...، بهترین سن ازدواج برای دختر خانم ها ۱۶ الی ۲۰ سالگی و برای پسرها ۱۸ الی ۲۳ سالگی می تواند باشد و مناسب ترین فاصله سنی، پسر و دختر در ازدواج بین ۱ الی ۵ سال می باشد و اگر هم، سن آنها مساوی باشد و یا این که دختر خانم چند سال از پسر بزرگتر باشد، اشکالی ندارد. لکن فاصله سنی(بین ۱ الی ۵ سال) از نظر روان شناسی و فیزیولوژی ارجحیت دارد. و این تفاوت بدین جهت است که زن ها در اثر بارداری و زایمان و شیر دادن به کودک، غالبا از مردها زودتر پیر و شکسته می شوند و طراوت و شادابی خود را از دست می دهند. زن اگر چند سالی از شوهر کوچکتر باشد، مدت بیشتری می تواند نظر شوهر را به خود جلب کند و تمایلات روحی، روانی و جنسی او را ارضاء نماید; در نتیجه، برای همیشه صلح، صفا، دوستی، عشق و محبت در کانون گرم خانوادگی آنان حاکم خواهد شد.

۷. شغل و ازدواج

یکی از عواملی که در انتخاب همسر باید مورد توجه قرار گیرد، نوع شغل پسر و دختر می باشد. در مورد شغل شوهر آن چه مهم است، تامین نظر دختر است و بالعکس. در واقع می توان گفت که در گزینش همسر، در رابطه با شغل، موارد زیر باید از طرف هر یک از زوجین مورد توجه قرار گیرد: ۱. نوع شغل، ۲. محل شغل، ۳. سطح شغل، ۴. میزان درآمد. هر مردی باید در اجتماع; به کار مشروع و مورد علاقه اش اشتغال داشته باشد. هم به جامعه خدمت کند، هم مخارج خود و خانواده اش را تامین نماید و اسلام نیز مردم را به جدیت و تلاش و کار ترغیب نموده و در این باره امام سجاد(علیه السلام) می فرمایند: «ان ارضاکم عند الله اسبغکم علی عیاله»;خداوند از آن کس خشنودتر است، که خانواده خود را بیشتر در رفاه و نعمت قرار دهد. جامعه، مانند یک ارگانیسم((Organism))است و برای این که اجتماع انسان ها اداره شود، باید هر کسی شغلی بپذیرد و در انجام آن جدیت و تلاش کند. جامعه به پزشک، روحانی، مهندس، کشاورز، صنعت گر، معلم، تاجر، کارمند، راننده، نانوا، کارگر، کارفرما، پاسبان و دیگر مشاغل اجتماعی نیاز دارد. جوانان عزیز باید توجه داشته باشند که هر شغلی یک ویژگی خاص خود را دارد. بعضی شغل ها پر درآمد، بعضی کم درآمدند. لازمه بعضی شغل ها مسافرتهای طولانی و دوری از خانواده، بعضی شغل ها شب بیداری و... است، بنابراین، پسر و دختر قبل ازدواج، باید درباره شغل همسر آینده خود، خوب بیندیشند و تحقیق کنند. اگر دیدند می تواند با لوازم و آثار شغل او بسازند، ازدواج را بپذیرند و تصمیم بگیرند که خودشان را با وضع موجود تطبیق دهند و گر نه در آینده چیزی جز اسباب زحمت، دردسر، ناراحتی برای خود، همسر و فرزندان فراهم نخواهند ساخت.
کارشناسان معتقدند با ادامه افزایش سن ازدواج، بسیارى از جوانان تا چندین سال و حتى تا آخر عمر از نعمت داشتن همسر و خانواده بى بهره می مانند به طوری که اگر این روند متوقف نشود آسیبهاى متعدد روحى، روانى، جسمى، اعتقادى و اجتماعى برای فرد و جامعه به همراه دارد.
ازدواج، علاوه بر پاسخگویی به نیازهای جنسی و عاطفی فرد، روابط اقتصادی، ارتباطات اجتماعی و فرهنگی او را تنظیم می‌کند اما اگر این موضوع در زمان مناسب اتفاق نیفتد مشکلات بسیاری برای افراد و جامعه به وجود می‌آورد. در این عصر شاهد آن هستیم که آثار سستی باورها، به بهانه های مختلف و در جلوه های گوناگون خود را نشان می دهد. برخی تحصیل را مقدمه شغل و شغل را مقدمه روزی می دانند و بهترین مقطع زندگی(جوانی) را فدای مقدمات روزی می سازند و پس از خزان جوانی تصمیم به ازدواج می گیرند به طوری که این مسئله‌ در سالهای اخیر به یکی از مشکلات و بلکه معضلات جامعه ایرانی تبدیل شده است. این در حالی است اگر نگاهی به وضعیت فرهنگ ازدواج در ایران و اروپا بیندازیم یقینا تعجب خواهیم کرد که چگونه چنین تفاوت فاحشی در آداب و رسوم میان این دو جریان فرهنگی وجود دارد. اروپایی که در مدگرایی و تجملات سرآمد است در مراسم ازدواج آنقدر ساده و بی‌آلایش برخورد می‌کند که واقعا غیرقابل باور است. از سوی دیگر در ایران که داعیه اسلامی و شرقی بودن دارد و تا همین چند ده سال پیش عروسی‌ها در مسجد برگزار می‌شد چنان تشریفات وحشتناکی برای ازدواج درنظر گرفته می‌شود که هوش از سر می‌پراند. صاحبنظران معتقدند با ادامه وضع فعلى، بسیارى از جوانان تا چندین سال آتى و حتى عده اى تا آخر عمر از نعمت داشتن همسر و خانواده بى بهره خواهند ماند. علاوه بر اینکه آسیبهاى متعددِ روحى، روانى، جسمى، اعتقادى و اجتماعى به گروهى از آنها یا خانواده شان وارد مى آید که متأسفانه در بعضى موارد غیر قابل جبران است. اما از سوی دیگر برخی صاحبنظران بر این باورند که قطعا یکی از مواردی که به کاهش سن ازدواج در کشور منجر می شود آسان گرفتن ازدواج و بهنگام بودن آن همراه با آگاهی است که متاسفانه امروزه بعضی خانواده ها با سخت گیری های بی مورد موجب تاخیر در ازدواج دو جوان می شوند که نتیجه آن به وجود آمدن مشکلاتی برای دختر و پسر از لحاظ روحی، عاطفی و… می شود.موانع ازدواج آسانموانع فرهنگى همواره مهمترین و اساسى ترین موانع ازدواج محسوب مى شود که مهمترین آن عبارتند از: ۱ - لازم دانستن شغل و مسکن مناسب در حال حاضر داشتن شغل و مسکن، اغلب به عنوان شرط لازم براى انجام ازدواج شمرده مى شود و این شرط عملاً مانع ازدواج بسیارى از جوانان مى شود به طوری که اگر باعثمنتفى شدن ازدواج نشود لااقل آن را سالها به تأخیر مى اندازد چون واقعیت این است که میلیونها دختر و پسر آماده ازدواج وجود دارد که فراهم کردن میلیونها شغل و مسکن مناسب براى آنها در زمان کوتاه ممکن نیست. ۲ - رسومات مالى پرخرج گاهى رسمهاى پرخرج از قبیل خرید طلا، لباس، مهریه سنگین، جهیزیه گران و مراسمهاى چند گانه از یکسو و ابهام در میزان مخارج ضرورى از سوى دیگر طرفین را وامى دارد تا چند برابر مقدار لازم هزینه کنند. از این رو این امور سهم بسزایى در تأخیر اقدام براى ازدواج دارند. ۳ - لازم دانستن زندگى تجملاتى و پرزرق و برق که گاهى توسط فیلمهاى سیما تشدید مى شود. ۴ - عدم اهتمام لازم از سوى خانواده ها نسبت به ازدواج فرزندانشان تصور عمومى بر این است که خانواده ها فقط به خاطر مشکلات مالى براى ازدواج فرزندان اقدام نمى کنند در حالى که بسیارى از آنها خرجهاى فراوانى در موارد غیر ضرورى انجام مى دهند که اهمیت هیچیک از آنها به اندازه ازدواج جوان نیست و براى تهیه آن نیز خود را به زحمت مى اندازند به طوری که در بعضى موارد به قرض کردن و وام گرفتن نیز مبتلا مى شوند. مثلاً تغییر دکوراسیون منزل، تعویض وسایل و توسعه آن، سفرهاى زیارتى و خارج از کشور، خرید ماشین، تحصیل فرزند در مدارس غیرانتفاعى و دانشگاه آزاد، گرفتن معلم خصوصى، عمل جراحى به جهت زیبایى و … که هیچکدام ضرورى نیستند و مردم براى آنها خرجهاى فراوان مى کنند در حالى که در همین زمان نه تنها براى ازدواج فرزندان اقدام نمى کنند بلکه جهت تهیه مقدمات آن نیز تلاش نمى کنند. ۵ - عدم توافق پدر و مادر و بهانه جوییهای آنها بعضی ازپدر و مادران به میزان تحصیلات، شغل، وضع مالی، خانواده، قیافه، خویشان و… خواستگار ایراد می گیرند به دنبال یافتن دامادایده آلی هستند که کمتر پیدا می شود و تدریجاً برسن دخترشان افزوده می شود. از سوی دیگر این خانواده ها دائم بیم آن دارند که فرزندشان از سن معمول ازدواج بالاتر رود و کمتر از او خواستگاری شود. گروهی ازوالدین هم نسبت به ازدواج فرزندانشان واکنش نشان نمی دهند. آنان کوچکترین توجهی به نیاز جنسی فرزندان خود نمی کنند و نیازمندی آنان را به زناشویی نادیده می گیرند. ۶ - زود دانستن ازدواج براى تازه جوانان بسیارى از خانواده ها بر این باورند که سن تازه جوانان براى ازدواج کم است از این رو هر چند از نظر مالى مشکلى در آماده کردن شرایط ازدواج فرزندشان نداشته باشند باز هم به ازدواج او اقدام نمى کنند. ۷ - عدم اظهار نیاز به ازدواج توسط جوانان بسیارى از جوانان حتى آنها که در معرض انحرافات قرار مى گیرند به دلیل خجالت و یا ترس از متهم شدن به ناپاکى از اظهار نیاز به ازدواج امتناع مى ورزند و طبیعى است که در این صورت والدین تصور مى کنند آنها نیاز ندارند و براى ازدواجشان اقدام نمى کنند. ۸ - ضعف انگیزه و یا عدم انگیزه براى ازدواج متأسفانه یکى از موانع مهم ازدواج، ضعف یا از بین رفتن انگیزه ازدواج در جوانان است که علل مختلفى دارد: آلوده شدن به انحرافات جنسى که دسترسى به آنها آسانتر از ازدواج است.(کسى که بارها ارتباط نامشروع و ارزان را امتحان کرده، لازم نمى بیند که خود را به زحمت انداخته و ازدواج کند)، نعکاس شکستهاى دیگران در رسانه ها، اعتقاد برخى پسران به کمبود دختران پاک(برخى از پسران به دلیل داشتن ارتباطات متعدد در موقعیتى قرار مى گیرند که احساس مى کنند هیچ دخترى دست نیافتنى نیست)، دیدن طلاق و کشمکشهاى خانوادگى بین اطرافیان، بالا رفتن سن(هر چه سن بالا مى رود، انگیزه براى ازدواج کم مى شود) و عدم توجه یا جهل جوان نسبت به ثمرات ازدواج. ۹ - ترس از ازدواج عده اى از جوانان که انگیزه براى ازدواج دارند از اقدام به ازدواج مى ترسند. بعضى از علتهاى ترس آنان عبارتند از: وجود هزینه هاى سنگین و تجملاتى و مشکلات مالى در زندگى، نتظارهاى نابجا در زمان ازدواج و بعد از آن، احتمال انتخاب نادرست، امکان عدم تفاهم اخلاقى با همسر و تصور عدم توانایى در پذیرش مسئولیت خانواده، ۱ - اعتقاد به اینکه با وجود خواهر یا برادر بزرگ تر نوبت به بعدى نمى رسد ۱۱ - اهمیت بیش از حد به تحصیل متأسفانه در جامعه ما اهمیت به تحصیل در مواردى به قیمت فدا شدن ازدواج تمام مى شود، به عنوان مثال عده اى از دختران به خاطر درس خواندن به خواستگارها جواب رد مى دهند اما بعد از فارغ التحصیل شدن به دلایلى همچون نبود فرد هم شأن از نظر تحصیلات، یا بالا رفتن سن و یا … دیر ازدواج مى کنند و یا اصلاً موفق به ازدواج نمى شوند. ۱۲ - مشکل پسندی چه بسیارند دخترانی که درسنین متعارف و مناسب ازدواج(مثلاً ۱۷ تا۲۵ سالگی) خواستگارهای شایسته ای داشته اند ولی به دلیل مشکل پسندی به آنهاجواب رد داده اند و سپس از سن معمول ازدواج فراتررفته است. بررسیها نشان داده افرادی که در ازدواج بیشتر سختگیری می کنند اگرازدواج هم کنند احتمالاً زندگی موفقی ندارند و دائماً این مشغله ذهنی آنها را آزارمی دهد که آیا این همان فردی است که می خواستم، آیاشایستگی من بیشتر از این نبود… ۱۳ - آزادیهای غلط و گریز از مسئولیت گروهی ازمردان جوان معتقدند که ازدواج انسان را مقید و محدود می سازد و تصور نمی کنند که ازدواج نوعی رفاه، آرامش و آسایش به همراه دارد. این گروه ازجوانان باید بدانند که ازدواج صحیح باعثرشد و تکامل انسان و بی قیدی و بی هدفی باعثشکست و تباهی انسان می شود. ۱۴ - تقدس بیجا و تعصب غلط بعضی از زنان که قبلاً ازدواج کرده اند و شوهرشان را ازدست داده اند شوهر کردن مجدد را خلاف وفاداری به شوهر قبل می دانند. آنها تصور می کنند که اگر ازدواج کنند روح شوهرشان آزرده می شود. ۱۵ - مشکل در انتخاب همسر بالاخره یکی از موانع و مشکلاتی که بر سر راه ازدواج جوانان وجود دارد مشکل انتخاب همسراست. یعنی دختر و پسر معیار مشخصی برای ازدواج ندارند و نمی دانند که همسر آینده آنها باید چه صفات وخصوصیاتی داشته باشد. ۱۶ - کمبود شغل مناسب با توجه به لازم شمرده شدن شغل مناسب براى ازدواج، جوان بدون اینکه شغلى مناسب و آبرومند داشته باشد، نخواهد توانست براى ازدواج اقدام کند. متأسفانه در شرایط فعلى براى همه جوانان شغل مناسب وجود ندارد و همین مسئله به پیچیده تر شدن مشکل ازدواج کمک کرده است. البته در کنار علت اصلى، علل دیگرى نیز هست که به سختى کار مى افزاید مانند اشتغال دختران که فرصت شغلى پسران را کم مى کند و به خاطر راضى شدن آنان به حقوق کم، سطح دستمزدها پایین مى آید. ۱۷ - نداشتن مسکن مناسب در حال حاضر وضعیت مسکن غیر عادى است به طورى که نمى توان با اتکاء به دریافت یک حقوق معمولى امیداور بود که بعد از گذشت چند سال از زندگى، موفق به خرید مسکن شد و از طرفى داشتن سر پناه براى شروع زندگى از واجبات شمرده مى شود. پس هر فرد باید مدت زیادى از عمر خود را براى تهیه خانه صرف کند تا بتواند در اواخر جوانى با داشتن خانه شخصى به خواستگارى برود. ۱۸ - نداشتن توانایی کافی براى خریدهاى سنگین و مراسمهاى پرهزینه خریدهاى سنگینى از قبیل خرید حلقه، سرویس طلا، کت و شلوار، لباس عروس، لوازم آرایش، آینه شمعدان و غیره، آن هم در حد عالى و برگزارى مراسم متعدد و پرخرج براى عقد و عروسى، همگى در کندتر شدن روند ازدواج نقش دارند. به دلیل اینکه باید مدتى طولانى سپرى شود تا جوان پول لازم را براى این خرجها جمع کند. ۱۹ - نداشتن جهیزیه مناسب بسیارى از خانواده ها به خاطر عدم توانایى در تهیه جهیزیه گران قیمت، خواستگار دخترشان را رد مى کنند. و …راهکارها۱ - تغییر نگرش عمومى از طریق رسانه ها که مبتنى بر توقعات نابجاى اقتصادى است. وظیفه رسانه ها و انسانهاى فکور و شخصیتهاى دلسوز اجتماعى در این زمان، القاء دید واقع گرایانه به اقشار مختلف اجتماع در زمینه ازدواج است که با توجه به عدم امکان فراهم شدن امورى از قبیل شغل و مسکن مناسب براى اکثر جوانان تا سالیان متمادى، نمى توان توقع حل این مشکل را از راه اقتصادى در کوتاه مدت داشت. ۲ - سوق دادن نگرش خانواده ها در جهت اهمیت فوق العاده دادن به ازدواج فرزندان مهمترین عاملى که در ازدواج جوانان نقشى بسزا دارد خانواده است. چون در اکثر موارد تا خانواده نخواهد به هیچ وجه ازدواج رخ نخواهد داد حتی اگر دولت و تمام ارگانهاى مربوطه بخواهند جوان به سروسامان برسد. اگر خانواده ها واقعا بخواهند و حرکت کنند این خواست و حرکت آنها، حتى دولت و کل جامعه را نیز حرکت خواهد داد. این تغییر نگرش باید از طریق رسانه ها خصوصا صدا و سیما با تهیه و تولید مصاحبه، فیلمها و سریالهاى متناسب با این موضوع و همچنین توسط مبلّغان در محافل و مجالس مذهبى انجام شود. ۳ - اعطاء بینش به جوانان در جهت تلاش براى رفع موانع فرهنگى ازدواج به این منظور ابتدا باید خود جوان باور کند که با تعلل و تأخیر انداختن ازدواج جوانى را از دست مى دهد و در قدم بعدى براى رفع موانع آن تلاش کرده و سعى کند افکار خانواده اش را تغییر دهد و آنها را راضى کند که لااقل به خاطر شرایط کنونى دست از توقعات خود بردارند. ۴ - توجه دادن به خانواده ها در مورد صلاحیت تازه جوانها براى ازدواج باید به خانواده ها توجه داد خدایى که در جوان احساس نیاز جنسى و عاطفى را بیدار کرده است صلاحیت پاسخگویى به آن را از راه ازدواج به وى عطا نموده است. در تازه جوان استعداد ذاتى پذیرش مسئولیت خانواده وجود دارد که باید با وارد شدن به مرحله عمل شکوفا شود، همانند ورزشکارى که تا وارد میدان تمرین عملى نشود نمى تواند استعداد خود را شکوفا کند و در مسابقه برنده شود. تازه جوان تا عملاً زیر بار مسئولیت نرود احساس مسئولیت او به فعلیت نمى رسد. از این رو خانواده باید با ازدواج او را در میدان زندگى وارد کرده و با همراهى او در این راه به تدریج وى را براى پذیرش عملى مسئولیت خانواده آماده کند. ۵ - ممکن نشان دادن ازدواج آسان مى توان با پخش نمونه هاى عملى از ازدواجهاى آسان از سیما در قالب مصاحبه و فیلم و برنامه هاى ترکیبى ممکن بودن آن را به خانواده ها و خود جوانان نشان داد. ۶ - ترغیب شخصیتها و متمکنین به انجام ازدواج آسان(بدون خرج و مراسم سنگین) براى فرزندانشان در جهت فرهنگ شدن ازدواج آسان در جامعه. ۷ - سعى در رفع ترس جوانان از ازدواج اغلب جوانان از شکست در زندگى مى ترسند. باید به آنها تذکر داد که احتمال شکست در بسیارى حرکتها وجود دارد؛ در این موارد باید سعى کرد با تدبیر، احتمال شکست را کاهش داد نه اینکه از آن کارها صرف نظر کرد. ۸ - توجه دادن به خانواده ها در خصوص آثار منفى مهریه سنگین بسیارى از خانواده ها تصور مى کنند با قرار دادن مهریه سنگین براى دخترشان، پایدارى زندگى او را تضمین کرده اند در حالى که در آموزه هاى دینى ما زنى که مهرش بالا باشد شوم خوانده شده و این حقیقتى است که دین آن را به ما ارائه نموده و رعایت آن مانع از هم پاشیدگى خانواده است. چه بسا خانواده هایى که فقط به خاطر همین موضوع با بحران مواجه مى شوند و یا وصلتهایى که فقط به خاطر آن سر نمى گیرد و عواقب بدى به دنبال مى آورد. ۹ - فعال سازى صاحبان سخن و قلم در جهت تسهیل ازدواج ۱۰ - عدم پخش برنامه هایى که جوانان را از ازدواج باز مى دارد بیشتر اوقات صدا و سیما نزاع زوجین را به تصویر کشیده و باعثتأثیر منفى در ذهن جوانها و خانواده هایى که قصد ازدواج براى آنها را دارند مى شود. این برنامه ها با ایجاد رعب و وحشت در دل جوانان تا حدود زیادى آنها را از اقدام به ازدواج باز مى دارد. ۱۱ - آشنا کردن مردم با نظر دین در مورد آسان گیرى ازدواج و همچنین ارتقاء سطح ایمان آنان و سوق دادن به این موضوع که در صورت بالا رفتن ایمان، دنیا، تجملات و تشریفات آن برایشان بى ارزش می شود. ۱۲ - بررسى سیره اهل بیت علیهم السلام در مورد ازدواج آسان و بیان آن ۱۳ - اصلاح فرهنگ شغلى باید جوانان را توجیه و ترغیب کرد که با در نظر گرفتن استعداد، علاقه و امکانات خود شغلى را انتخاب کنند نه اینکه تا یافتن پُست و شغل دولتى بى کار بمانند. البته باید در جهت تطبیق فرهنگ جامعه با این تفکر نیز اقدام کرد. ۱۴ - نقد فرهنگ غلط لزوم ازدواج فرزند بزرگتر قبل از کوچکتر ۱۵ - نقد باور اهمیت بیش از حد به تحصیل براى دختران و توصیه به ازدواج و ادامه تحصیل بعد از آن ۱۶ - ایجاد فرصتهای شغلی مناسب برای جوانان و محدود شدن اشتغال دختران توسط دولت. ۱۷ - حل مشکل مسکن جوانان توسط دولت. ۱۸ - کم کردن هزینه های مربوط به مراسم و خریدهای ازدواج با اختصاص سالن و فروشگاه های مخصوص و … ۱۹ - ترغیب خیرین برای کمک به ازدواج جوانان. منبع: خبرگزاری مهر