«حجربن عدی یکی از یاران پارسای حضرت پیامبر(ص) بود و نقشی اساسی در اصلاح امت اسلامی ایفا کرد.»؛ ابو الاعلی مودودی.

اعضای گروه سلفی تحت حمایت امریکا موسوم به ارتش آزاد سوریه در نهایتِ بی‌احترامی به اموات و درگذشتگان، به مقبره‌ی حجربن عدی بی‌حرمتی کرده‌اند. خبر توهین به مقبره وی که در آدرا، واقع در ۴۰ کیلومتریِ شمال دمشق قرار دارد، مسلمانان شیعه و سنی سراسر جهان را شگفت‌زده کرده است، چرا که وی مورد احترام هر دو مکتب دین مبین اسلام بود.

حجربن عدی، به عنوان یکی از یاران پیامبر(ص) و یکی از حامیانِ وفادارِ حضرت علی(ع)، شجاعانه در برابر بی‌عدالتی حاکمان اموی داد سر داد. هنگامی که مغیره بن شعبه، حاکم کوفه، به امام علی توهین کرد و خاندان امویه، خلیفه‌ی حاکم در دمشق را ستود، ابن عدی با شجاعت تمام گفت: «شهادت می‌دهم آنکه تو درباره‌اش بدگویی کردی(حضرت علی) از آنکه مجیزش را گفتی بارها برتر است.»

پس از مرگ ابن شعبه، زیاد بن ابیه به حکومت رسید و پس از شنیدنِ گزارش‌های مربوط به وفاداریِ مستدامِ ابن عدی به امام علی(ع) و اهل بیت، وی را دستگیر کرد و با اتهام‌های کذبِ توهین به خلیفه و سازماندهی شورش بر ضد رژیم به دمشق فرستاد. امویه دو راه پیش پای وی گذاشتند، لعنِ امام علی(ع) و یا مرگ، ابن عدی نیز با پیروی از رهنمودهای قرآن مجید و اهل بیت از توهین به امام خودداری کرد و خاندان اموی نیز وی را به همراه شش تن دیگر از حامیان و همراهانش در مکانی با نام مرج عذرا، واقع در حومه‌ی دمشق کنونی به قتل رساند.

به یقین در کلماتی که ابو الاعلی مودودی، اندیشمند مسلمان و اهل سنت پاکستانی ِقرن ۲۰ در مدح حجربن عدی گفته، کنایه‌ای نهفته است. نوشته‌های مودودی که به عنوان حلقه مفقوده‌ی فلسفه سلفی توصیف می‌شود، به شدت روی سید قطب، که مورد حمایت حسن البنا، موسس اخوان المسلمین بود تاثیر داشته است، هر دوی این افراد از شخصیت‌های با نفوذ در توسعه عقاید سلفی‌ به شمار می‌آمدند. ارائه یک چارچوب فکری که سید قطب به واسطه آن مفاهیمِ نو پای حسن البنا را به یک برنامه محکم از ایدئولوژی سلفی مبدل کرد به مودودی نسبت داده می‌شود. لازم به ذکر است که این برنامه به عنوان مبنای زیرساخت‌های ایدئولوژیک نهادهای سلفی همچون القاعده، جبهه النصره و ارتش آزاد سوریه که مقبره حجربن عدی را تخریب کردند، مورد استفاده قرار گرفته است.

یکی از نظریه‌های مودودی، که روی تفکر سلفی‌های افراطی تاثیر گذاشت، توسعه‌ی مفهومِ جاهلیت بود؛ این مفهوم اساسا به شرایطِ عربِ قبل از اسلام اشاره دارد و مسلمانانی را که از مفاهیم اصلی اسلام و حضرت محمد فاصله گرفتند، شامل می‌شود. با توسعه معنی این مفهوم، حتی مسلمانانی که به تفسیرهای سلفی‌ها از اسلام پایبند نباشند، کافر شناخته می‌شوند، البته در این بین این مسلمانان شیعه هستند که بیش از همه هدف قرار می‌گیرند، کسانی که به سبب ارزش و احترامی که برای حضرت علی و اهل بیت قائل هستند از سوی سلفی‌ها به پرستشِ خدایانِ متعدد متهم می‌شوند. توجیه گروه موسوم به ارتش آزاد سوریه برای تخریبِ مقبره حجربن عدی به گفته خودشان جلوگیری از شرکِ شیعه‌ها بود. به طور خلاصه، نظریه‌های مودودی در نهایت به تخریب مقبره یکی از همراهانِ حضرت پیامبر، که وی او را ستوده بود انجامید.

سید حسن نصرالله، دبیر کل حزب الله لبنان تصریح کرد: «مقبره حجربن عدی برای مسلمانان مکان مقدسی است و بی‌حرمتی به آن نشانه طرز فکر تروریست‌ها و جنایتکارانی است که هیچ احترامی برای مقدسات قائل نیستند. آن گروه‌های ِمخالف سوری که ادعای محافظت از مقدسات را می‌کردند اکنون کجا هستند؟» ظاهرا، وهابی‌های واشنگتن، یا دست کم کسانی که مستقیما در بی‌حرمتی به مکان‌های مقدس دخیل نبودند در جایی دیگر مشغولِ تعلیم دیدن و احتمالا استفاده از تسلیحات شیمیایی بوده‌اند. روزنامه نیویورک تایمز اخیر گزارش کرد که «شورشیان» سوریه برای بیش از یک سال در اردن و تحت نظر سازمان سیا تعلیم می‌دیده‌اند.

اتهام‌های اخیر امریکا برضد دولت سوریه مبنی بر استفاده از سلاح‌های شیمیایی تنها گامی دیگر از سوی غرب برای تغییر رژیمِ دمشق است. آشکار شده است که از اوتِ سال ۲۰۱۲ و از زمان تسلط گروه‌های تروریستی بر تنها کارخانه کلرِ سوریه که در نزدیکی حلب قرار دارد، مقادیر زیادی از گاز کلر به دست جبهه النصره افتاده است. این امر می‌تواند گواه و مدرکی برای گزارش‌های دولت سوریه مبنی بر استفاده از گاز کلر بر ضد نیروهای سوری باشد.

در حالی که امریکا در حال حاضر نیز این شورشیانِ غارتگر را با مهمات پزشکی، لوازم ارتباطی و مواد غذایی تجهیز می‌کند، دولت اوباما اعلام کرده است که این تجهیزات را پس از پیدا شدن «شواهدی» مبنی بر استفاده گاز اعصاب سارین از سوی دولت سوریه تهیه کرده است. انگلیس نیز اظهارات مشابهی را در رابطه با تسلیح «نیروهای مخالف» بیان کرده است. عامل دیگری که واشنگتن را به حمایت مستقیم از شورشیان می‌کشاند، اعتمادی است که این کشور به سلیم ادریس، رهبر جدید مخالفان دارد. وی وعده داده است تا نیروهای مخالف سوریه را از شر «عناصر افراطی همچون النصره» خلاص کند.

معاذ الخطیب، «رئیس» پیشین گروه موسوم به ائتلاف ملی سوریه امریکا را به سبب حمایت نه چندان گرم از نیروهای سلفی سوریه مورد انتقاد قرار داد و واشنگتن را محکوم کرد که به واسطه «طولِ ریش یک جنگنده» تصمیم می‌گیرد چه کسی افراطی است و چه کسی افراطی نیست.

اتهام‌ها مبنی بر اینکه بشار اسد دستور استفاده از گاز سارین بر ضد شورشیان را صادر کرده است، شباهت بسیاری با اتهام‌هایی دارد که امریکا پیش از حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ درباره صدام حسین بیان کرد، چرا که گاز سارین در رده سلاح‌های کشتار جمعی قرار می‌گیرد. اوباما که پیش از این گفته بود شواهد استفاده از سلاح‌های شیمیایی از سوی دولت سوریه «بازی را تغییر خواهد داد»، با اشاره به تسلیح نیروهای «مخالف» گفت: «ما می‌خواهیم اطمینان حاصل کنیم که آنچه انجام می‌دهیم به جای بغرنج و خونین‌تر کردنِ اوضاع به آن کمک ‌می‌کند.» شاید واشنگتن از ماجرای عراق درس عبرت گرفته و زمان بیشتری برای دست و پا کردن یک «مورد» باورپذیر بر ضد هدفِ تغییر رژیمِ کنونی‌ خود می‌خواهد، شاید هم اوباما با وجدانِ خود در کشمکش است.

در این بین، سیاست‌های امریکا برای گسترش نزاع قومی و مذهبی همچنان ادامه دارد، گویا این کشور با افتضاحی که در سوریه، عراق، لیبی و کشورهای دیگر به بار آورده راضی نشده است. یکی از نمونه‌های حامی طرز تفکر تروریستی در بین سران امریکایی، دانا روراباکر، نماینده جمهوری‌خواه مجلس امریکا از کالیفرنیا است، وی یکی از حامیان پر و پا قرص سازمانِ تروریستی «پیشین» گروهک منافقین(MKO) است، وی آشکارا از افراطی‌های جدایی‌طلب و افزایش تلفات به منظور بی‌ثبات کردن ایران حمایت می‌کند. روراباکر، رئیس کمیته فرعی امور خارجی مجلس در بخش نظارت و بررسی، حمایت از نهادهای تروریستی را توجیه می‌کند و خشونت موجود را شبیه به آنچه که از سوی «متعصبان مذهبی» در جنگ انقلابی امریکا انجام شد می‌داند. وی بر این باور است که «اینکه گروهی بخواهد برای مقاومت از خشونت استفاده کند دلیلی برای بر حق بودن و یا نبودنش نخواهد بود.»

با توجه به این موضوع یقین دارم که روراباکر می‌تواند احساسات مسلمانان شیعه‌ای را که برای دفاع از حرم حضرت زینب در برابر تروریست‌های سلفی به سوریه آمده‌اند، درک کند. گروهی چند قومیتی از مسلمانان شیعه از لبنان، عراق و کشورهای دیگر جمع شده‌اند تا از ویرانی حرم مطهر حضرت زینب، که پیش از این نیز در ژوئن سال ۲۰۱۲ مورد تهاجم عاملان انتحاری قرار گرفته است، جلوگیری کنند. بسیاری از مدافعان شیعه که برای دفاع از حرم آمده‌اند عراقی‌هایی هستند که با حمله انگلو - امریکایی‌ها به عراق در مارس سال ۲۰۰۳ از وطنِ خود رانده شدند. از میان اماکن مذهبی شیعیان که در سوریه قرار دارد، در حال حاضر شماری از آنان به واسطه شبه‌نظامیان تحت حمایت خارج ویران شده‌اند، از جمله این اماکن می‌توان به مسجدی در استان ادلب اشاره کرد که در دسامبر سال ۲۰۱۲ منفجر شد.

خبر ویرانی مقبره حجربن عدی شخصِ مرا نیز تحت تاثیر قرار داد، چرا که من در فوریه سال ۲۰۱۱ همراه با گروهی از زوّارِ نیویورک از آرامگاهِ وی دیدن کرده بودم. شوق و حیرتی که به خاطر ورود به آرامگاه وی و دیدنِ تلالو آینه‌کاری درونِ مقبره و ضریحِ نقره‌کاری شده‌ی او داشتم را به خاطر می‌آورم. اکنون، همه اینها به لطفِ سیاست گمراه شده‌ی امریکا در امور خارجه، که سردمدارانِ آن نیت خود برای حمایت از عاملانِ سلفی این بی‌حرمتی را به نمایش گذاشته‌اند، از بین رفته و ویران شده است.

«اى کسانى که ایمان آورده‏‌اید پیوسته عدالت را به پا دارید و براى خدا گواهى دهید، هر چند که این به زیان خودتان یا[به زیان] پدر و مادر و خویشاوندان[شما] باشد.» قرآن کریم، سوره نساء، آیه ۱۳۵.