وزیر امور خارجه ترکیه اخیراً در سخنرانی خود مدعی شده است که برای برطرف ساختن جاه‌طلبی‌های جدایی‌طلبانه لازم است اتحاد باستانی تحت امر امپراطوری عثمانی اعاده شود. به گزارش  اندیشکده مؤسسه هادسون، مقامات ترک در مواضع مختلف از اعاده و تجدید چیزی شبیه به امپراطوری عثمانی برای ایجاد ثبات در منطقه سخن گفته‌اند اما باید بدانند چنین رؤیایی تحقق نخواهد یافت چرا که به زودی یک ایران هسته‌ای به قدرت برتر منطقه‌ای تبدیل خواهد شد. داووداقلو، وزیر امور خارجه ترکیه به تازگی از دیاربکر، مهمترین شهر کردنشین در جنوب شرقی ترکیه، دیدار کرده است. با شکل گرفتن ساختار سیاسی خاورمیانه پس از جنگ جهانی اول، جاه‌طلبی جدایی طلبان کرد به یکی از مهمترین معضلات نه فقط برای ترکیه بلکه برای سوریه و عراق تبدیل شد. راه‌حلی که داووداقلو برای مسئله کردها داده این است که زمان را به 100 پیش بازگرداند، به تاریخ پیش از جنگ جهانی اول یعنی زمانی که امپراطوری عثمانی برپا ایستاده بود. با این حال به نظر می‌رسد جناب وزیر از اینکه ثبات منطقه‌ای به راهبری ترکیه ایجاد شود هم چندان ناراضی نیست. داووداقلو در سخنرانی خود در دانشگاه دیکل در دیاربکر به تاریخ 15 مارس قرن گذشته را یک «پرانتز باز» خواند؛ عزیمت از نظم سیاسی معتبری که کرد‌ها، ترکیه و خاورمیانه به زودی به آن باز خواهند گشت. گفته‌های او که با عنوان «تجدید بزرگ: درک سیاسی جدید ما از جهانی سازی بسیار کهنه» انجام شد به شدت رنگ و بوی «نئو عثمانی» می‌داد که هم جناب وزیر و هم نخست وزیر اردوغان بسیار از آن سخن می‌گویند. داووداقلو گفت که این عزیمت با «طرحی که توافقنامه سایکس ـ پیکو برای ما پی ریخت» آغاز شد. توافقنامه‌ای که میان دولت‌های انگلیس و فرانسه در سال 1916 منعقد شده و بر استیلای چندین قرنی عثمانی بر خاورمیانه پایان بخشید. داووداقلو مدعی شد که با استفاده از توافقنامه سایکس ـ پیکو و قطعنامه‌های جامعه ملل، دست‌های خارجی نظم سیاسی بیگانه‌ای را بر سنن خاورمیانه‌ای تحمیل کردند که به «شکل گیری دولت‌ها بر اساس ایدئولوژی ناسیونالیستی» منجر شد. داووداقلو گفت که خوشبختانه این دوران رو به پایان است. وی مدعی شد که «اکنون دوران جدید تجدید قوا را در پیش گرفته‌ایم. مسئله‌ای که اکنون اهمیت دارد این است که باید ذهنیتی را که از دست داده‌ایم، بازسازی کنیم.» از این منظر، نیروی یکپارچه ساز اسلام، اختلافات داخلی و بین‌المللی را تصحیح و برطرف می‌کند. این امر به همراه توان سیاسی، اقتصادی و نظامی سنی ترکیه، به این امر منجر خواهند شد که ترکیه به عنوان راهبر طبیعی و مسلط امور منطقه، به جایگاه خود بازگردد. داووداقلو در دیاربکر گفت که یک درک سیاسی جدید «اتحاد باستانی» را بازخواهد گرداند که نه تنها ترک‌ها و کردها را با هم متحد می‌کند بلکه «آلبانیایی‌ها، بوسنیایی‌ها و اعراب» را با ایشان متحد می‌کند. جناب وزیر به خوبی سه تغییر و تحول مهم را که خاورمیانه امروز را تحت تأثیر قرار می‌دهد، شناسایی کرده است. اول ایدئولوژی ناسیونالیستی که غربی‌ها با توافقنامه سایکس ـ پیکو در منطقه ایجاد کردند. در کشورهایی که در نتیجه این توافقنامه شکل گرفتند ـ عراق، سوریه، اردن و لبنان ـ ایدئولوژی‌های ناسیونالیستی منجر به شکل گیری ایدئولوژی‌هایی با گرایش‌های اسلامی شدند. این در مورد مصر و ترکیه، که شکل مدرن ایشان به پایان جنگ جهانی اول باز می‌گردد، نیز صدق می‌کند. البته این در مورد ایران نیز صدق می‌کند که پس از انقلاب سال 1979، ایدئولوژی اسلامی از نوع شیعی نیز در آن شکل گرفت. دوم اینکه وجوه سیاسی مشخصی از خاورمیانه امروز می‌تواند به وجوه هم ارز خود در پیش از جنگ جهانی اول، شباهت داشته باشد. سوریه، عراق و لبنان ممکن است به تدریج به کشورها یا شبهه دولت‌های کوچک‌تر تقسیم شوند که به مثابه استان‌ها و مناطق مختلف امپراطوری عثمانی خواهند بود. این منعکس کننده یکی از ویژگی‌های مهم آن دوره یعنی وجود وابسته‌های محلی بسیار، می‌باشد. سوم اینکه ایفای نقش تعیین کننده قدرت‌های خارجی، در حال پایان یافتن است. همه خاورمیانه‌ای‌ها متقاعد شده‌اند که آمریکا به نیرویی رو به اضمحلال در جهان اسلام تبدیل شده است. آمریکا شاید روی اسرائیلی‌ها نفوذی داشته باشد، اما مردم خاورمیانه از نگرانی‌های اقتصادی آمریکا و هراس رهبران آن از درگیری با مسلمانان با خبر هستند. با این حال این سه تغییر و تحول باعث بازگشت «اتحاد باستانی» که داووداقلو با آن شدت و حدت مطرح کرد، نخواهند شد. اتحادی که در قرون هجدهم و نوزدهم برقرار شد، برگرفته از قدرت عثمانی بود. ترکیه معاصر نمی‌تواند چنین نقشی را ایفا کند. ناکامی‌های آنکارا در جنگ داخلی سوریه بر این ادعا صحه می‌گذارد. بدتر آنکه ترکیه رقیبی به نام جمهوری اسلامی ایران دارد که از سوی دشمن دیرینه ترکیه یعنی روسیه، حمایت می‌شود. نخست وزیر اردوغان در ابتدا به دنبال آن بود که با اتکا بر گرایش‌های اسلامی و نفرت از غرب، اتفاقی میان ایران و ترکیه ایجاد کند. اما این سیاست شکست خورد. اینبار یک احتمالاً‌ یک ایران هسته‌ای بر منطقه مسلط خواهد شد. کردها که تا به این تاریخ مورد آزار و اذیت آنکارا بوده‌اند، در دو دهه آتی به لحاظ جمعیتی از ترک‌های ترکیه نیز جلو خواهند افتاد. شاید در آینده‌ای نزدیک بتوانند در عراق دولتی مستقل ایجاد کنند./