رئیس‌جمهور سوریه ضمن انتقاد شدید از سیاست‌های مداخله‌جویانه دولت ترکیه سیاست‌های این کشور را عامل بر هم ریختن ثبات کل منطقه خاورمیانه دانست. بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه، طی مصاحبه‌ای اختصاصی با شبکه حالک‌تی‌وی ترکیه به بیان دیدگاه‌های خود درباره تحولات اخیر سوریه و منطقه پرداخت. حالک‌تی‌وی: آقای رئیس‌جمهور، در ابتدا از اینکه میزبان ما در سوریه‌ای شدید که در سه سال گذشته قربانی حملاتی جهانی شده است از شما تشکر می‌کنیم. چرا سوریه در حالی که تمام توجهات جهانی معطوف به این کشور بود، هدف این حملات قرار گرفت؟بشار اسد: این امر دلایل بسیاری دارد. بدون شک جغرافیای خاورمیانه اهمیت بسیاری دارد و در طول تاریخ همیشه محل مناقشات بوده است. این امر رویدادی جدید نیست. ترکیه نیز در وضعیت مشابه سوریه به سر می‌برد، زیرا در مسأله جغرافیا با ما مشترک است. البته، برخی مسائل مربوط به تاریخ مناقشات اعراب و اسرائیل نیز در این میان مطرح هستند. علاوه بر این، نباید از یاد برد که غرب به بهای پایمال شدن حق اعراب در کنار اسرائیل قرار گرفته است. اینها یکی از ابعاد وضعیت کنونی بودند. بعد دیگر این مناقشه استقلال سوریه است. چنین به نظر می‌رسد که غرب دولت‌های مستقل را که خارج از اراده و یا هژمون آن قرار دارند، نمی‌پذیرد. علاوه بر اینها، موضع ضد جنگ سوریه در ده سال پیش در قبال حمله به عراق و قبل از آن سیاست ما در مخالفت با اشغال افغانستان از دلایل دیگر این[حمله جهانی] هستند. در آن زمان موضع سوریه مقابله با تروریسم بود اما در همان حین اندیشه جنگ با تروریسم در معنای نظامی آن را رد کرد. به همین دلیل، در اصل، دولت‌هایی که از موضع سوریه و نقش سیاسی حکومت یا دولت سوریه ناراضی بودند با یکدیگر به توافق رسیدند. این کشورها تحولانی که در دو سال اخیر در جهان عرب آغاز شده‌ بود را فرصتی دانسته و درباره هرج و مرج آفرینی در سوریه و تضعیف این کشور به توافق رسیدند. اما این دولت‌ها هدف بزرگتری نیز داشتند. این هدف نه تنها مربوط به وضعیت سیاسی کشور بلکه درباره بافت اجتماعی مردم بود، یعنی خواهان تغییر زندگی مشترکی است که در کشور ما جریان دارد. این نقشه، سوریه، عراق، لبنان، ترکیه و سایر کشورها را نیز هدف قرار می‌دهد. کشورهای غربی با تغییر این بافت‌ جمعیت‌شناختی و قالب اجتماعی می‌توانند عملکرد سیاسی این کشورها را نیز تغییر دهند. بدین ترتیب، ملت‌ها و مردم ما تبدیل به گله‌هایی خواهند شد مطابق با میل آنها مدیریت و هدایت خواهند شد.حالک‌تی‌وی: موضع سیاسی ترکیه را در قبال این مسائل را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ در این مسأله چه جایگاهی را می‌توانید برای ترکیه متصور شوید؟ خط‌مشی‌ها، موضع‌گیری‌ها و رفتار ترکیه را در قبال سوریه چگونه ارزیابی می‌کنید؟بشار اسد: در تحولات کنونی می‌توان از دو ترکیه سخن گفت. ترکیه اول و مهمتر مردم این کشور هستند. این مردم توانستند به تمام دروغ‌های اردوغان و حکومت پی برده و واقیت تحولات سوریه را متوجه شوند. مواضع و رفتار ملت ترک که علی‌رغم تلاش‌های رسانه‌های غربی و ترک برای بازاریابی و باورندن دروغ‌های اردوغان، حقیقت را متوجه شده‌اند، کاملا واضح و مشخص هستند. موضع این ملت در برابر جنگ علیه سوریه و نیز آلوده شدن دستان حکومت اردوغان به خون مردم سوریه همیشه احترام‌برانگیز بوده است. اینها عبارت از اولین ترکیه بودند. دومین ترکیه‌ای که از اهمیت کمتری نیز برخوردار است اردوغان و اعضای دولتی هستند که تا گردن در خون مردم سوریه فرو رفته‌اند. این حکومت که اردوغان نمایندگی آن را بر عهده دارد مسئول ریخته شدن خون هزاران سوری است. مسؤول فروپاشی زیرساخت‌های سوریه است. این حکومت مسؤول گسستن ثبات نه تنها در سوریه بلکه در کل منطقه است. اردوغان و دوستان وی در مصر، لیبی، تونس و بسیاری کشورهای دیگر منطقه مداخله کرده‌اند. علاوه بر این، ترکیه را به عنوان یک دولت و ملت در بسیاری سیاست‌ها و جنگ‌هایی که در تقابل با منافع ملت قرار دارند، فرو برده‌اند. بدین ترتیب، ما ترکیه را به صورت دو ضلعی می‌بینیم که با یکدیگر در مناقشه هستند. مردم در یک طرف و اردوغان و حکومت وی در طرف دیگر قرار دارد. یکی دیگر از دلایل اثبات این امر نه تنها یاری رساندن اردوغان به تروریست‌های مستقر در سوریه بلکه مداخله بسیار خطرناک وی در مصر و قبل از آن در عراق است.حالک‌تی‌وی:تمام جهان توسطافکار عمومی بین‌المللی و به بهانه استفاده شما از تسلیحات شیمیایی به پا خواست. آیا از تسلیحات هسته‌ای استفاده کردید؟بشار اسد: خیر، از این سلاح استفاده نکردیم. می‌توانم به صورت کاملا ساده و واضح بگویم که اصلا لزومی برای استفاده از این سلاح نداریم. شرایطی که اجازه استفاده از این تسلیحات را می‌دهند فراهم نیستند. اراده‌ای در دولت یا ارتش برای استفاده از این تسلیحات وجود ندارد. به صورت کاملا قطعی و آشکار می‌گویم که ما از این سلاح استفاده نکردیم. در حقیقت گروه‌های تروریستی از این تسلیحات استفاده کردند. این تسلیحات دو روز پس از ورود اعضای کمیسیون سازمان ملل متحد، با هدف کمک به تروریست‌ها و تحریف گزارش علیه دولت سوریه مورد استفاده قرار گرفتند. از نظر ما وضعیت کاملا مشخص و واضح است.حالک‌تی‌وی: آیا امکان دارد که گروهی وابسته به دولت با اطلاع یا بدون اطلاع شما از این تسلیحات استفاده کند؟بشار اسد: خیر. در سوریه به مانند سایر کشورها تسلیحات شیمیایی در اختیار نیروهای کلاسیک ارتش قرار ندارند. این تسلیحات تحت کنترل نیروهای نخبه قرار دارند. آماده‌سازی این تسلیحات از نظر فنی پیچیدگی‌های بسیاری دارد. نمی‌توان این تسلیحات را به مانند سلاح‌های دیگر مورد استفاده قرار داد. چنین عملیاتی دارای سلسله فرآیندهایی است. تا زمانی که دستوری مرکزی از فرماندهی کل صادر نشود، امکان استفاده از این تسلیحات وجود ندارد. بنابراین، از نظر عملی امکان انجام چنین کاری وجود ندارد. از این رو است که آمریکا درباره این مسأله مدرکی جدی ارائه نکرده است. پارلمان انگلستان نیز دروغ‌های نخست‌وزیر را باور نکرد.حالک‌تی‌وی: فرض بگیریم که تسلیحات شیمیایی را تسلیم سازمان ملل کردید. آیا این امر منجر به تسریع در فرآیند ژنو خواهد شد؟ علاوه بر این آیا این قضیه نقشی حیاتی در این فرآیند خواهد داشت؟بشار اسد: من بین این موضوع و کنفرانس ژنو ارتباطی نمی‌بینیم. اما اگر آمریکایی‌ها، تصمیم شورای امنیت که بیانگر تفاهمنامه بین آمریکا و روسیه است را به عنوانی گامی در جهت ژنو ۲ می‌پندارند یا اگر بخواهند از این امر به عنوان یک الزام سیاسی برای دستیابی به ژنو ۱ استفاده کنند، وضعیت فرق خواهد کرد. اما در عمل بین این دو مسأله ارتباطی وجود ندارد. بین مسأله تسلیحات شیمیایی و ژنو۲ تفاوت وجود دارد. ژنو۲ با فرایند سیاسی داخلی سوریه در ارتباط است. از طرف دیگر به توقف کمک‌های تسلیحاتی و مالی برخی کشورهای همسایه که به جریان تروریست‌ها[به سوی سوریه] کمک می‌کند مرتبط است. بدین ترتیب، از نظر عملی بین این دو موضوع ارتباطی وجود ندارد.حالک‌تی‌وی: تروریست‌های افراطی مسلح از چهار گوشه جهان برای جنگ در سوریه وارد کشور شما می‌شوند. به نظر شما هدف این رویداد چیست؟ آیا هدف فقط ساقط کردن دولت بعثی است؟ یا هدف این است که در سوریه و فراتر از آن در منطقه یک امارات اسلامی ایجاد شود؟بشار اسد: خیر. دولت بعثی برای آنها اهمیتی ندارد. آنها می‌خواهند هر انسانی را که به خودشان شباهت ندارد حذف کنند. اینها مالکین ایدئولوژی سیاه و ضداسلامی هستند. آنها افرادی که رادیکال نیستند، آدم نمی‌کشند، سر نمی‌برند، اجساد را تکه تکه نمی‌کنند و در کل هر کسی را که اعتقادی به ایدئولوژی‌های ترویج کننده خشونت ندارند را مسلمان نمی‌دانند. به نظر آنها خدمت به اسلام عبارت است از نابود کردن هرکسی که در برابر آنها قرار دارند. بدین ترتیب، ‌ دولتی که می‌خواهند بنا کنند، همانگونه که شما نیز گفتید، دولتی بر مبنای قرائت خودشان از اسلام است. در صورت لزوم نیز تمام مردم سوریه را به شکلی فجیع و وحشیانه به قتل می‌رسانند.حالک‌‌تی‌وی: از هر گوشه جهان گروه‌های مسلح برای جنگ در برابر دولت و مردم سوریه به کشور شما سرازیر شده‌اند. مدارکی در دست است که تعداد این تروریست‌ها بالغ بر ۷۰ هزار نفر است. برای مبارزه با این گروه‌ها چه برنامه‌ای دارید؟بشار اسد: درباره تعداد این تروریست‌ها آمار دقیقی وجود ندارد. این امر دلایل بسیاری دارد. اول؛ این تروریست‌ها از کشورهای همسایه، بالاخص ترکیه، وارد سوریه می‌شوند. دوم؛ تمام این مرزها تحت کنترل قرار ندارند. این مسأله باعثمی‌شود تعداد نامشخصی وارد و خارج شوند. با این حال مسأله مهم تعداد نیست. اصل مسأله این است که ما هر چقدر تروریست می‌کشیم به همان میزان از مرز وارد می‌شوند. بدین ترتیب، نه از تروریست‌هایی با تعداد ثابت بلکه از گروه‌هایی ترویستی که به طور مداوم احیاء می‌شوند سخن می‌گوییم. هم‌اکنون تعداد آنها چندین ده هزار نفر تخمین زده می‌‌شود. مشخص نیست که این رقم ۴۰،۵۰، ۶۰ یا ۷۰ هزار نفر است.حالک‌تی‌وی: مردم سوریه چه دیدی نسبت به این گروه‌های تروریستی افراطی دارند؟ می‌توانید این موضوع را تشریح کنید؟ آیا مردم سوریه از این گروه‌های حمایت کرده و با حکومت اسلامی مد نظر آنها موافق هستند؟بشار اسد: در کل خیر. سوریه از تحولات عراق که ده سال پیش مورد اشغال واقع شد تأثیر پذیرفت. قبل از آن نیز در سوریه گروه های رادیکال وجود داشتند. این گروه‌ها طی فرایندهایی بزرگتر و قوی‌تر شدند اما همیشه در داخل مناطقی محدود ماندند. زیرا جامعه آنها را رد می‌کرد. این امر نیز به فرهنگ، باورها و ایدئولوژی جوامع بستگی دارد. یعنی ارتباطی با ایدئولوژی دولت سوریه ندارد. بدین ترتیب می‌توانیم بگوییم که از نظر عملی این گروه‌ها هنوز هم محدود هستند. اما با ورود این تروریست‌ها از مرزها توانستند در برخی مناطق ایدئولوژی خود را بازاریابی کنند، بالاخص در میان کودکان. یعنی زمانی که از یک کودک هشت ساله خواسته می‌شود تا سر از تن یک انسان ربوده شده جدا کند چه انتظاری از این کودک در بزرگسالی باید انتظار داشت. از کودکانی که در زمان کشته شدن افراد ربوده شده به مانند مسابقات وزرشی فریاد خوشحالی سر می‌دهند چه انتظاری می‌توان داشت. چه انتظاری از این نسل در آینده که بزرگ خواهد شد باید داشته باشیم. مسأله افراد ۲۰ یا ۳۰ ساله نیستند. ما از نسل‌های آتی سخن می‌گوییم. حتی اگر هم‌اکنون از این بحران به سلامت رد شویم بعدها به هیچ عنوان نمی‌توانیم از این مسأله بزرگ چشم‌پوشی کنیم. اگر مردم سوریه با این افراد مخالف نبود از همان ابتدا می‌توانستند کشور را تحت کنترل خود بگیرند. قدرت و یا ضعف این گروه‌ها بسته به استقبال یا رد آنها توسط مردم است. مردم سوریه از ابتدا هوشیار بوده و از آنها استقبال نکرد. بدین ترتیب، در برخی مناطق سوریه گرفتار ماندند. این مناطق که به صورت گسترده‌ای از غرب نیز کمک می‌گیرند در نواحی نزدیک به مرز ترکیه قرار دارند.حالک‌تی‌وی: گروه‌های تروریستی به مانند القاعده و النصره در مرزهای ترکیه پخش شده‌اند. آیا این گروه‌ها که تعداد آنها به هزاران نفر می‌رسد در آینده به مانند سوریه برای ترکیه نیز خطرناک خواهند بود؟بشار اسد: این گروه‌های رادیکال در اصل مرز نمی‌شناسند. ملت‌ها را نیز قبول ندارند. تنها افرادی را که این ایدئولوژی را دارند می‌پذیرند. اگر کسی در شرق دور آسیا نیز دارای همین ایدئولوژی باشد نیز وی را برادر می‌دانند. اما از نظر آنها هر کسی در این منطقه که ایدئولوژی آنها را قبول نداشته باشد باید کشته شود. از نظر آنها فرقی بین ترکیه و سوریه وجود ندارد. حامیان این ایدئولوژی بر این باور هستند که باید در منطقه پخش شده و باید مناطق تحت کنترل خود را برای برقراری حکومت اسلامی مد نظر خودشان گسترش دهند. آنها فکر می‌کنند که تنها در این حالت رضای خدا را بدست می‌آورند. تصادفا، دو روز پیش رسانه‌های بین‌المللی گزارش دادند که برخی گروه‌های تروریستی موجود در شمال سوریه علام کرده‌اند که برای نجات ترکیه از دست کفار در این کشور دست به جهاد خواهند زد. بدین ترتیب اگر این ایدئولوژی را به عنوان یک شعله در نظر بگیریم که جامعه را در برمی‌گیرد گسترش آن و تبدیل آن به یک آتش قطعی است. یعنی در حالی که سوریه در میان شعله‌ها قرار دارد، ترکیه نمی‌تواند در راحتی و آسودگی قرار داشته باشد. بنابراین شما نیز سرایت و گسترش بحران سوریه را حس می‌کنید. این رویداد درباره عراق، لبنان، اردن و سایر کشورهای منطقه نیز صدق می‌کند. نیازی به تفکر بیشتر درباره این موضوع وجود ندارد. واقعیت این است که بخشی از این تروریست‌ها در داخل خاک ترکیه و برخی دیگر نیز درون مرزهای سوریه هستند. در درگیری‌های مسلحانه شمال سوریه نیز به آنها یاری رسانده می‌شود. آنها برای نفوذ به مناطق مختلف ترکیه نیز در تلاش بوده و در صورت لزوم به ارتش و یا مردم حمله می‌کنند. در آینده نزدیک این تروریست‌ها در ترکیه نیز اثر گذاشته و ترکیه نیز تاوان سنگینی خواهد داد. تروریسم را نمی‌توانید به عنوان یک کارت بازی درون جیب خود بگذارید. چون تروریسم به مانند عقرب است و در اولین فرصت شما را خواهد گزید.حالک‌تی‌وی: می‌دانیم که اقدامات دموکراتیک مهمی را انجام می‌دهید. اما زمانی که به گذشته و تمام رویدادهای رخ داده می‌نگرید آیا از اینکه قبلا وارد سیستم چند حزبی نشده‌اید، انتخابات برگزار نکرده‌اید و اصلاحات دموکراتیک انجام نداده‌اید پشیمان هستید؟ آیا خودانتقادی انجام داده‌اید؟ چرا قبلا این کارها را انجام ندادید؟بشار اسد: ما از ابتدای بروز این بحران سیاست خود را بر بیش از یک محور استوار کردیم. اول؛ اگر برخی با ابزار مشخصی خواهان انجام اصلاحات بودند، حتی اگر این اصلاحات مطلوب ما نباشند نیز، تصمیم به اجرای این اصلاحات گرفتیم. زیرا می‌دانستیم که حامیان اصلاحات در آن روزها این خواسته‌ها را برای ایجاد هرج مرج مورد استفاده قرار خواهند داد. با این حال تصمیم گرفتیم که اصلاحاتی برای مصالحه با بسیاری از جریانات سیاسی در سوریه انجام دهیم. از این مهمتر اینکه اصلاحات به واسطه قانون اساسی مشروعیت یافتند. در قانون اسای همه‌پرسی عمومی قانونی شد. بدین ترتیب، مشکل از جانب حکومت یا رئیس‌جمهور نبود. یک مسأله بین‌المللی در این میان وجود دارد. دوم؛ ‌ زمانی که تروریسم پدید می‌آید، وظیفه دولت در قانون اساسی محافظت از ملت و جنگ با تروریسم است. از همان ابتدا تصمیم به محافظت از مردم سوریه و مبارزه با تروریسم گرفتیم. چه کسی می‌تواند بگوید این تصمیم نادرست بود. به نظر ما خط‌مشی‌ها در سوریه از همان ابتدا واضح و شفاف بودند. اما در مورد جزئیات طبیعی است که همیشه برخی اشتباهات رخ می‌دهند. این نیز امری کاملا طبیعی است. مهم این است که خطاهای خود را چگونه اصلاح کنیم. نتایج را نمی‌توان بدون خطا ارزیابی کرد. قبل از پایان این بحران نیز نمی‌توان نتایج را به صورت قطعی بررسی کرد. بالاخص اگر در نظر داشته باشیم که در بخش اعظمی از رویدادهای سوریه عوامل خارجی دخیل هستند. در ابتدای بحران عوامل داخلی بسیار بیشتر بودند. اما هم‌اکنون واقعیت این است که بخش اعظمی از رویدادهای سوریه دلایل خارجی دارند. بنابراین بر اساس عوامل خارجی نمی‌توان خطاهای داخلی را بررسی کرد. این سخنان واقعیت ندارند. این مسأله را به اذن خدا پس از تمام شدن بحران بسیار بهتر ارزیابی خواهیم کرد.حالک‌تی‌وی: هم‌اکنون بیش از ۴۰ سال است که حزب بعثکشور را اداره می‌کند. این حزب بر اساس دید خود زندگی سیاسی و اجتماعی مردم را مدیریت می‌کند. آیا با توجه به رویدادها اخیر قبول دارید که حزب بعثبا الزامات عصر کنونی و ایده‌آل‌های مردم همخوان نیست؟ یا اعتقاد دارید که این حزب در قالب‌های تنگ بوروکراتیک گرفتار آمده است؟ اگر بگوییم که در این تحولات عوامل و رویدادهای داخلی نقش داشته‌اند، هم‌اکنون سیر تحول رویدادها از نظر شما به چه شکلی است؟ بشار اسد: البته هر دولتی به تکامل نیاز دارد. هر حزب نیز به همین ترتیب. اگر یک حزب به مدت زیادی یک کشور را هدایت کند، این حزب بیشتر نیازمند تکامل و احیاء خواهد بود. زیرا تکامل حزب به تکامل دولت منجر خواهد شد. ما در سال 2005 در نشست عمومی حزب درباره این مسأله به بحث پرداختیم. بالاخص در حوزه‌های سیاسی درباره توسعه و تکامل یک برنامه شفاف تدوین کردیم. فرآیند توسعه فرآیندی پیچیده است. شما در ترکیه نیز فرآیند دموکراتیک شدن را آغاز کرده و اگر اشتباه نکنم در سال 1950 اولین احزاب آزاد تشکیل شدند. یعنی در حدود 60 سال پیش. به نظر من دموکراسی ترکیه باید به سوی جلو گام بردارد. ادامه دارد...