اختصاصی Muslimpress / سعید قشقاوی

“امروز از استانبول تا بوسنی پیروز شده است. از ازمیر تا بیروت، از آنکارا تا دمشق، از دیار بکر تا رام الله، نابلس، جنین، کرانه باختری، قدس و غزه پیروز شده است. امروز از ترکیه تا خاورمیانه، از قفقاز تا بالکان و اروپا پیروز شده است”.

نطقی که در بالا ذکر شد، مربوط به سخنرانی رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه است که در سالروز پیروزی حزب عدالت و توسعه بیان کرد. این محدوده جغرافیایی که وی از آن نام می‌برد؛ زمانی در قلمرو حکومت امپراطوری عثمانی قرار داشت.

هنگامیکه اردوغان در سال ۲۰۰۳ به عنوان نخست وزیر ترکیه برگزیده و حزب او به نام عدالت و توسعه زمام امور در این کشور را دست گرفت، امیدها درباره از بین رفتن نظام لائیک و ضد دین در ترکیه افزایش یافت و با توجه به این که اردوغان از یک حزب اسلامگرا به سمت نخست وزیری برگزیده شده بود و همچنین نقش کلیدی که ترکیه در خاورمیانه و در جهان اسلام داشت، پیش بینی می‌شد که این کشور نقش یک واسطه را برای وحدت در جهان اسلام بر عهده بگیرد اما…

اردوغان در آغاز کار بسیار قدرتمند ظاهر شد. او توانست قدرت نظامیان را که موفق شده بودند در کمتر از ربع قرن چهار کودتا انجام دهند، مهار کرده و رشد اقتصادی ترکیه را به میزان قابل قبولی برساند.

در بسیاری از مشکلات و مناقشات منطقه مانند: مسئله فلسطین، بحران سوریه و…ترکیه توانست نقش تعیین کننده ای داشته باشد.

در ابتدای حوادثسوریه، ترکیه پشتیبانی خود از مخالفان بشار اسد را اعلام کرد، اما بعد از گذشت مدتی و ورود گروه های مسلح که بعضی از آنها از کشور های دیگر وارد سوریه شده بودند؛ دولت ترکیه همچنان پشتیبان گروه های تروریستی مانند: جبهة النصره و ارتش آزاد و… بوده است. در آگوست ۲۰۱۳ با تشکیل گروه داعش یا خلافت اسلامی در بخش هایی از سوریه و عراق دولت ترکیه با وجود اعمال وحشیانه و ضد انسانی این گروه تروریستی، همچنان حامی این گروه بوده است.

این پیشیبانی دیگر در حد ارسال سلاح خلاصه نمی شد بلکه دولت ترکیه شهر مرزی آقچه قلعه را در اختیار نیرو های ابوبکر بغدادی گذاشت.

بسیاری از تحلیلگران علت پشتیبانی اردوغان از مخالفان بشار اسد را گرایش اخوانی وی می دانند، و اینکه بسیاری از مخالفان بشار از اعضای اخوان المسلمین هستند؛ اما اگر کمی عمیق به این مسئله نگاه کنیم متوجه می شویم که با توجه به نقش مهمی که سوریه در منطقه داشته است و همچنین در مسئله فلسطین به صورت جدی نقش واسطه برای جبهه مقاومت را ایفا کرده، لزوم حذف این رقیب در منطقه در دستور کار قرار می گیرد.

اما در بازه زمانی که ذکر شد، تعدادی از اعضای گروهک کمونیستی پ. ک. ک در مناطق کرد نشین ترکیه مشکلاتی را برای دولت ترکیه بوجود آوردند. با توجه به ساختار و آرمان جامعه کرد نشین در کشور های مختلف خاورمیانه که خواستار خود مختاری هستند، حمله داعش به شهر کرد نشین کوبانی احساسات کرد های دیگر مناطق را برانگیخت. کرد های ترکیه نیز مانند کردهای مناطق دیگر خواستار پبوستن به جبهه مقاومت در کوبانی هستند. در حمله‌ای انتحاری، ۳۲ تن از شهروندان کرد ترکیه در شهر مرزی سوروچ کشته شدند. در اتفاق دیگر پاسگاه نظامی در ‌مرز سوریه هدف حمله قرار گرفت که به کشته شدن یک نظامی منجر شد.

ساعاتی بعد، پلیس ترکیه اعلام کرد ‌در یک رشته عملیات در استانبول، تعدادی افراد مظنون به عضویت در داعش و همچنین گروه‌های تندرو کرد را بازداشت کرده است. در این عملیات، نفرات پلیس به جستجوی ساختمان‌هایی در چند محله استانبول مبادرت کردند. گفته می‌شود، حدود پنج‌هزار مأمور پلیس در این عملیات شرکت داشتند و در جریان آن، ۲۵۱ نفر به اتهام عضویت در داعش و حزب کارگران کرد ترکیه «پ ک ک» بازداشت شدند. همچنین شورای عالی امنیت ترکیه نیز دستور حمله به مواضع داعش را در شمال ترکیه صادر کرد.

حال دولت ترکیه باید دو بحران در درون خود حل کند: ۱ - بحران حزب کارگران ترکیه(اعضای گروهک پ. ک. ک) ۲ - بحران داعش

در بحران اول خطر تحریک کردها و استعداد بالقوه ای که در درون آنها است و اینکه اعضای پ. ک. ک پایان آتش بس بین خود و دولت ترکیه را اعلام کردند، و به لحاظ نیرو و مهمات توانایی کامل را برای برای مبارزه با دولت دارند.(قبل ها نیز این گروهک ده ها تن از نیرو های نظامی ترکه را کشتند.) در بحران دوم نیز خطر داعش که به مانند یک بیماری در حال گسترش است و به شدت در شبکه های مجازی در حال عضو گیری هستند.

حال اگر به شرایط ایران و ترکیه به صورت موازی نگاهی گذرا بیاندازیم، می بینیم که این دو کشور در دو بحران اشتراک داشته و به نوعی در گیر هستند. ایران نیز در مرزهای غربی خود به دلیل شرایط ژئوپولتیک مانند وجود مناطق کرد نشین و…با عناصر مبارزه با عناصر پ. ک. ک درگیر است(البته در حالا حاضر این درگیر ی کاهش یافته است). همچنین در سوریه و عراق نیز به دلیل وجود منافع ایدئولوژیک(حفظ جبهه مقاومت) برای ایران، این کشور در حال مبارزه با داعش و دیگر گروه های تروریستی در منطقه است.

با این وجود متوجه یک اشتباه استراتژیک توسط اردوغوان می شویم، و این سوال مطرح می شود که آیا دولت ترکیه با همکاری ایران و اشتراکاتی که در این دو حوزه وجود دارد نمی توانست به زودی بر این دو بحران فائق آید؟

دولت ترکیه در مسئله سوریه در همان ابتدا در قطب مقابل ایران قرار گرفت، و هنوز نیز دشمن شماره یک خود را دولت بشار اسد می داند در حال که واقعیت عینی چیز دیگری است. عضویت ترکیه در ائتلاف ضد داعش به رهبری آمریکا نیز بیشتر حالت نمایش دارد تا اراده واقعی برای مبارزه با داعش.

حال باید دید، رویای امپراطوری عثمانی چگونه تعبیر می شود؟!