رئیس یک اندیشکده آمریکایی معتقد است هدفی که اوباما از آن سخن گفت، یعنی نابودی داعش غیر واقع‌گرایانه و تأکید او بر همکاری با اپوزیسیون سوریه نیز با اما و اگر همراه است. ما برای مقابله با داعش نه‌تنها به کشورهای سنی عرب بلکه نیازمند ایران و روسیه نیز هستیم.

«ریچارد هاس» رئیس شورای روابط خارجی می‌گوید: سخنان رئیس‌جمهور «اوباما»، مبنی بر اینکه او کمپین نظامی علیه داعش را گسترش می‌دهد، حاکی از پاسخی متناسب به تهدید پیش روی آمریکا و منافع جهانی‌اش است. «هاس» ادامه می‌دهد، اما هدفی که رئیس‌جمهور از آن سخن گفت، یعنی نابودی داعش غیر واقع‌گرایانه و تأکید او بر همکاری با اپوزیسیون سوریه نیز با اما و اگر همراه است. او می‌گوید دولت «اوباما» برای ایجاد ظرفیت لازم برای شکست داعش در عراق و سوریه، نیازمند همکاری کشورهای عرب سنی و همین‌طور ایران و روسیه است؛ دو کشوری که بر حکومت «اسد» نفوذ زیادی دارند. او اضافه کرد که انتظار حضور معتدل نیروهایی آمریکایی ازجمله نیروهای ویژه، در منطقه، را دارد.

مرکز رصد راهبردی اشراف بدون تایید محتوا و ادعاهای مطرح شده در این گزارش، ترجمه آن را صرفا جهت اطلاع نخبگان و تصمیم‌گیران عرصه سیاسی کشور از رویکردها و دیدگاه‌های اندیشکده‌های غربی منتشر می‌کند و دیدگاه‌ها، ادعاها و القائات این گزارش‌ها هرگز مورد تأیید اشراف نمی‌باشد.

- دریافت شما از سخنرانی بسیار مهم رئیس‌جمهور «اوباما» در خصوص نحوه نابود کردن داعش یا دولت اسلامی چیست؟

برداشت من برداشتی ترکیبی است. آنچه من از آن راضی هستم بسط حمله علیه داعش فراتر از حفاظت از کارکنان آمریکا و نگرانی‌های بشردوستانه است. در این سخنرانی بر این‌که داعش تهدیدی جدی و راهبردی علیه منافع آمریکا در منطقه و در جهان است، مورد تصدیق واقع می‌شود؛ و در مرتبه دوم من از امکان و احتمال اینکه آمریکا به‌زودی حملات خود را از هوا علیه داعش در سوریه گسترش می‌دهد نیز استقبال می‌کنم.

■ «از میان بردن» کامل داعش هدفی دور از دسترس است■

- آیا این تصمیم، تصمیمی درست است؟

این کاری معقول است چراکه شما نمی‌توانید با یک سازمان بجنگید و درعین‌حال برای آن‌یک پناهگاه قائل شوید؛ اما آنچه در این سخنرانی من با آن موافق نیستم چند چیز است. اول‌ازهمه استفاده از عبارت «از میان بردن» است. این هدفی معقول و به‌دردبخور نیست و مثل این است که شما بخواهید یک بیماری را کاملاً از میان ببرید و نابود کنید. فکر نمی‌کنم مجبور باشیم طوری اهدافمان را تعیین کنیم که نتوانیم به آن‌ها نائل شویم. ما می‌خواهیم یک جنبش تروریستی را تا سرحد امکان تضعیف کنیم، اما گمان نمی‌کنم منظور ما نابودی کامل آن باشد، نه به این دلیل که مطلوب نیست بلکه به این دلیل که ممکن نیست.

- به نظر شما مشکلات دیگر این نبرد چیست؟

آنچه در عراق و سوریه در برابر داعش با آن روبرو هستیم قابل‌مقایسه با آن جیزی است که ما در یمن و سومالی با آن مواجهیم. البته شرایط یمن و سومالی به این وخامت نیست. داعش تنها یک سازمان تروریستی نیست بلکه چنانکه وزیر امنیت داخلی در شورای روابط خارجی در روز چهارشنبه گفت، یک ارتش از شورشیان است. بدین ترتیب ما باید تلاشی بسیار گسترده ازآنچه در خصوص یمن و سومالی انجام می‌دهیم، داشته باشیم. مهم‌تر از همه اینکه من نسبت به تأکیدی که رئیس‌جمهور نسبت به اپوزیسیون سوریه داشت تعجب کردم.

■اپوزیسیون سوریه، اپوزیسیونی منشعب و ضعیف است■

- چرا؟

من فکر می‌کنم که ماده خامی در سوریه وجود ندارد. اپوزیسیون سوریه، اپوزیسیونی منشعب و ضعیف است. هر تلاشی برای ساختن دوباره آن سال‌ها به طول می‌انجامد و من فکر نمی‌کنم ما قادر باشیم کار بیشتری برای آن‌ها انجام دهیم. بااین‌حال جایگزین‌های دیگری برای ایجاد یک شریک زمینی برای آنچه آمریکا از آسمان انجام می‌دهد وجود دارد که رئیس‌جمهور به آن‌ها اشاره‌ای نکرده است.

- آیا شما فکر می‌کنید که آمریکا علیرغم وعده رئیس‌جمهور برای نفرستادن نیروی زمینی به منطقه، نیروی زمینی اعزام خواهد کرد؟

ما در عراق بیش از هزار مستشار نظامی داریم و حدس من این است که با گذشت زمان این تعداد برای مسلح کردن و آموزش دولت عراق کردها، پیشمرگه­ها، و قبایل مختلف سنی افزایش خواهد یافت. شما به نیروهایی زمینی برای تسریع کار جنگنده‌های آمریکایی نیاز خواهید داشت. من حدس می‌زنم که ما نه‌تنها به نیروهای جنگی بلکه به تعداد بیشتری نیروی آمریکایی برای ایفای نقش حمایتی در عراق، نیاز خواهیم داشت.

■بحثبه‌کارگیری نیروی زمینی ■

هم در عراق و هم در سوریه، در شرایطی که ما نیروی زمینی مستقر نخواهیم کرد، نیازمند حضور نیروهای ویژه هستیم؛ نیروهایی که تنها یا بهترین گزینه برای رسیدن به و از بین بردن اهداف مهم هستند. تأکید بر عدم استفاده از نیروی زمینی ماهیتی شعار مانند پیداکرده است؛ واقعیت این است که ما تعدادی نیروی زمینی به عراق اعزام کرده‌ایم؛ البته این به معنای اعزام گسترده نیروی زمینی مانند عراق و افغانستان نیست، اما من معتقدم که ما هم در عراق و هم در سوریه از نیروهای ویژه خود استفاده خواهیم کرد.

- پس نظر شما این است که آمریکا نخواهد توانست صرفاً از طریق حمله هوایی، به قول رئیس‌جمهور «اوباما» داعش را نابود کند.

نیروی هوایی قدرت زیادی دارد. می‌توانید یک دشمن را تضعیف کند؛ و آن را در موقعیتی انفعالی قرار دهد. آنچه نیروی هوایی توان انجام آن را ندارد گرفتن و حفظ سرزمین است. شما نیازمند یک نیروی زمینی هستید و ما در موقعیتی نیستیم که بتوانیم نیروی زمینی خود را به کار بریم؛ هرچند نیروهای ویژه ما وارد کارشده‌اند. هدف گرفتن و نگاه‌داشتن سرزمین نیست. هدف شکست یک دشمن است.

■ نقش تلاش‌های دیپلماتیک در مبارزه با داعش ■

شما نیازمند یک شریک محلی هستید. به نظر من در سوریه این امکان با توجه به وجود قبایل سنی و نیروهای کرد، هماهنگ با رویه موجود در عراق، وجود دارد. در بهترین شرایط شما می‌توانید تعدادی نیروی زمینی از برخی کشورهای عربی شاید عربستان سعودی یا اردن و یا حتی مصر به خدمت بگیرید. به‌جای امید بستن به ایجاد یک اپوزیسیون سوری معتدل و سکولار باید به این سمت گرایش داشت.

- شما در جنگ اول عراق در ۱۹۹۰-۱۹۹۱، در دوره ریاست رئیس‌جمهوری «جورج. اچ. دبلیو بوش» حضور داشتید. ایجاد یک ائتلاف تهاجمی وقت زیادی برد؛ به این دلیل که آمریکا در آن هنگام می‌خواست تمام کشورهای دنیا را برای نبرد با عراقی‌ها بسیج کند. آیا شما فکر می‌کنید که این نیز به این اندازه طول بکشد؟

ازآنجاکه قدرت داعش هم در عراق و هم در سوریه قرص و محکم است، زمان زیادی به طول خواهد انجامید تا در عراق توان مقابله با این گروه ایجاد شود و زمان بیشتری موردنیاز خواهد بود که در سوریه این اتفاق بیفتد. بدین ترتیب ما در میان سایر مسائل، نیازمند تلاشی دیپلماتیک هستیم که به‌تدریج اعضاء ائتلاف را بیشتر کند و به مشارکت اعضا اهمیت بدهد. ما همچنین نیازمند حمایت دیپلماتیک هستیم.

■اهمیت روسیه و ایران در مقابله با داعش■

ما نه‌تنها به کشورهای سنی عرب بلکه نیازمند ایران و روسیه نیز هستیم. ما نیازمند یک هماهنگی برای مقابله با داعش هستیم. همچنین باید هماهنگی تاکتیکی، هرچند مشروط، با دولت «اسد» ایجاد شود و این نیازمند گونه‌ای گروه تماس یا گروهی رسمی‌تر است که به نظر من مستلزم مشارکت دولت‌های سنی منطقه و همچنین روسیه و ایران است. این نیازمند یک اتحاد بسیار قوی است. البته روسیه و ایران قوی‌ترین حامیان دولت «اسد» هستند.

- آیا شما فکر می‌کنید ما باید دوباره سفارتمان را در دمشق بازگشایی کنیم؟ ما دیپلماتی در دمشق نداریم.

نیازی به ارتباط مستقیم با دولت سوریه نیست. من فکر نمی‌کنم که دولت سوریه در مناطقی غیر از مناطق تحت سلطه علوی‌ها نفوذی داشته باشد. بدین ترتیب می‌توان بخش عمده‌ای از سوریه را با یک راهبرد نظامی و سیاسی مناسب از دست داعش آزاد کرد. هدف نمی‌تواند آزاد کردن سرزمین از دست داعش و تحویل آن به دولت «اسد» باشد. ما باید سرزمین را آزاد کنیم و آن را به دست سنی‌هایی بدهیم که اراده حکمرانی و تعامل با مردم، به‌نحوی‌که ما خواهان آن هستیم، را داشته باشند. تمام این‌ها باید انجام شود، و من فکر نمی‌کنم ایران و روسیه، ازآنجاکه خود مشتاق افول داعش هستند، کاملاً با آنچه ما می‌خواهیم در سوریه و عراق انجام دهیم مخالف باشند.

■امکان همکاری آمریکا با روسیه و ایران در نبرد با داعش■

ایران سرمایه‌گذاری زیادی در عراق انجام دهد و نسبت به رادیکال شدن جهان سنی نگران و آسیب‌پذیر است. ۱۰ تا ۱۵ درصد مردم روسیه مسلمان‌اند و روس‌ها نیز نمی‌خواهند شاهد رادیکال شدن جهان اسلام باشند. پس من نمی‌خواهم امکان گونه‌ای همکاری محدود و حداقل هم‌راستا بودن با مسکو و تهران را نفی کنم.

- رئیس‌جمهور سخن زیادی در خصوص حمایت کنگره نکرد. آیا او به این حمایت، برای بسط این نبرد، نیاز خواهد داشت؟

گفتن این‌که او به این نیاز دارد خیلی زیاد است. بهتر است بگوییم این برای او مطلوب است. او می‌تواند به مدد قانون «اختیارات جنگ» تا انتخابات نوامبر هر چه می‌خواهد، انجام دهد. احتمال این وجود دارد که پس‌ازآن بتواند حمایت محدود یا جدیدی از کنگره دریافت کند. من نمی‌دانم که او برای اجازه به کنگره خواهد رفت یا نه به این دلیل که این بدین معنا خواهد بود که او اکنون این اجازه را ندارد.

■شریک زمینی حملات هوایی آمریکا در عراق؟ ■

شما قبل از این از جنگ اول عراق در ۱۹۹۱-۱۹۹۰ سخن گفتید. رئیس‌جمهور{جورج. اچ. دبلیو} بوش برای اجازه برای آزادسازی کویت به کنگره نرفت. او گفت که اختیار لازم را دارد و من فکر می‌کنم که درست می‌گفت. او تنها از کنگره تقاضای حمایت کرد.

آیا شما فکر می‌کنید که «اوباما» در خصوص وحدت و کارایی جدید دولت عراق اغراق کرده است؟ آن‌ها تازه شروع به کارکرده‌اند. آن‌ها حتی تاکنون وزیر دفاع را نیز معرفی نکرده‌اند.

اصلی‌ترین موردی که در سخنرانی غایب بود این بود که شریک زمینی ما کیست. دومین ضعف در سخنرانی اعتماد کامل به وحدت و قابلیت موجود در بغداد بود. من نسبت به آنچه دولت مرکزی عراق قادر به انجام آن است و اراده آن را دارد، شک دارم. دوست دارم که در این موضوع اشتباه کرده باشم اما بیشترین میزان حمایت از ما در عراق از جانب کردها و قبایل سنی خواهد بود؛ و امکان این وجود دارد که آن‌ها روابطشان را با ما دوباره برقرار کنند و دوباره به ما اعتماد کنند.

■ابعاد تهدید آمریکا از سوی داعش■

آیا منظور رئیس‌جمهور این بود که داعش تهدیدی برای آمریکاست؟ او از این قضیه زیاد سخن نگفت.

او گفت که داعش خطری برای سرزمین ماست و این پیامی است که آمریکایی‌ها آن را درک کرده‌اند. از سیزدهمین سالگرد حوادثیازده سپتامبر و سربریده شدن دو خبرنگار آمریکایی سخن گفته شد و آمریکایی‌ها می‌فهمند که ما نسبت به افراد و گروهایی مثل این‌ها آسیب‌پذیریم و باید قضیه را جدی بگیریم. به‌اصطلاح حقوقی این‌یک گونه از دفاع از خود پیش‌دستانه است. ما باید داعش را تهدید کنیم قبل از اینکه آن‌ها چنین کنند. گمان نمی‌کنم که هیچ واقع‌بینی فکر کند که این گروه خود را محدود کرده است و به سراغ آمریکایی‌ها و سرزمین آمریکا نخواهد رفت؛ و هدف سیاست خارجی آمریکا اطمینان از این است که آن‌ها چنین فرصتی را نخواهند یافت.

منبع: اشراف