ضعف در سیستم قضایی آمریکا و اعتماد بیش از حد این سیستم به سربازان و فرماندهانشان در گزارش نقض حقوق بشر در کشورهای مختلف مانعی محکم برای محکومیت عاملان کشتار غیرنظامیان افغان است.

پس از انتشار گزارش سازمان عفو بین‌الملل مبنی بر کشته شدن هزارن غیرنظامی افغان در عملیات نیروهای خارجی در خاک کشورشان واکنش‌های مختلفی به نسبت به این گزارش نشان داده است.

فضای مجازی نیز از این موضوع مستثنی نبود و پایگاه «امنستی یو اس ای» به بررسی این گزارش و سهل‌انگاری آمریکا در برخورد و پیگیری پرونده عوامل کشتار غیرنظامیان افغان توسط نیروهای خارجی پرداخته است که در زیر متن این مقاله را مطالعه می‌کنید:

اوایل صبح روز ۱۶ سپتامبر سال ۲۰۱۲ بود که یک گروه از زنان افغانستانی از روستاهای مختلف ولایت «لغمان» برای تهیه هیزم به صحرا رفته بودند.

زمانی که کنار چشمه‌ای برای نوشیدن آب ایستاده بودند، ناگهان تعدادی جنگنده آمریکایی در آسمان ظاهر شدند و شروع به بمباران منطقه کردند. در این جنایت، ۷ زن کشته و بقیه زنان به شدت مجروح شدند.

صبح روز بعد از حادثه، یکی از سخنگویان ناتو اعلام کرد: در یکی از حملات هوایی نیروهای ناتو تعداد زیادی از گروه طالبان کشته شدند و بلافاصله پس از اعلام این موضوع، ساکنین روستا با روی دست گرفتن جنازه‌های زنان در مقابل دفتر محلی فرمانداری تظاهرات به راه انداختند.

پس از تظاهرات مردم، نیروهای ناتو با انتشار بیانیه‌ای در روز بعد ضمن عذرخواهی عمومی از مردم روستا اعلام کردند: ما قول می‌دهیم که کشتار زنان در این را حادثه را به طور دقیق بررسی کنیم و نیروهای ائتلاف کشتار غیرنظامیان را بسیار جدی می‌گیرند اما پس از مدتی ناتو در مقابل این حادثه سکوت کرد.

این در حالی است که هیچ کس متوجه نشد که آیا نیروهای ناتو این جنایت را مورد بررسی قرار دادند یا خیر و یا حتی اگر حادثه مورد بررسی قرار گرفت نتیجه آن هم مشخص نشد اما تنها موضوعی که روشن شد این بود که اگر بازرسی صورت گرفت، با هیچ یک از شاهدان عینی حادثه گفت‌وگویی نشد.

زمانی که من نزدیک چشمه رفتم و با خانواده‌های قربانیان صحبت می‌کردم، به من گفتند: فرماندهان آمریکایی از ما عذرخواهی کردند و پیشنهاد غرامت دادند اما ما گفتیم که ما خون شهدایمان را نمی‌فروشیم.

یکی دیگر از اعضای این خانواده‌های قربانیان گفت: ما عذرخواهی نمی‌خواهیم، فقط باید از عاملان این جنایت انتقام گرفته شود.

این فقط نمونه‌ای از جنایات آمریکا در افغانستان است که سازمان «عفو بین الملل» با صدور گزارشی، اسنادی را مبنی بر نبود عدالت در محاکمه کشتار غیرنظامیان افغانستانی توسط نیروهای آمریکایی و ناتو فاش کرد.

در بررسی ۱۰ پرونده بین سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳ که ۱۴۰ غیرنظامی از جمله زن حامله و ۵۰ کودک توسط سازمان «عفو بین الملل» فاش شد که این جنایات توسط سربازان آمریکایی در حملات هوایی و حملات شبانه صورت گرفته است.

در گفت‌وگو با ۱۲۵ شاهد این جنایات مشخص شد که تعدادی از پرونده‌ها پنهان شده و تعدادی دیگر نیز به پرونده‌های جنایات جنگی اضافه شده اما تاکنون هیچ کس به عنوان متهم این جنایات معرفی نشده است.

اگرچه تعداد کشته‌های مردم افغانستان توسط نیروهای آمریکایی قابل مقایسه با تعداد کل تلفات غیرنظامیان از سال ۲۰۰۱ نیست اما عاملان همین تعداد از جنایات نیز هنوز مورد محاکمه قرار نگرفته‌اند.

به گفته سخنگوی دولت افغانستان کشتار غیرنظامیان افغان یکی از مهم‌ترین عوامل امضا نشدن پیمان امنیتی است.

اگرچه طبق آمار‌های سازمان ملل میزان تلفات غیرنظامیان توسط نیروهای بین‌المللی در افغانستان تا ۵ درصد کاهش یافته اما در راستای تلاش برای پاسخگویی تلفات تحمیل شده، نیروهای آمریکایی فقط ۶ پرونده را به سازمان عفو بین‌الملل ارائه داده است در حالی که سازمان ملل میزان تلفات غیر نظامی از سال‌ ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳ را حدود ۱۸۰۰نفر اعلام کرد.

به نظر می‌رسد، پرونده‌های جنایات نیروهای آمریکایی در افغانستان مورد بررسی واقعی قرار نمی‌گیرد. به عنوان مثال، حادثه لغمان پس از رسوائی علنی که در رسانه‌ها صورت گرفت و منجر به عذرخواهی علنی از مردم لغمان شد باز هم تحت اقدام جدی قرار نگرفت.

مشکل اصلی که باعثبه وجود آمدن چنین جنایاتی می‌شود «نقص‌های زیاد در سیستم قضایی» آمریکا است. به عنوان مثال، نقطه ضعف اصلی سیستم قضایی آمریکا، اعتماد بیش از حد این سیستم به سربازان و فرماندهانشان در گزارش هرگونه نقض حقوق بشر در کشورهای مختلف می‌باشد.

با این وجود، برخی افراد پشت پرده حضور دارند که به آن‌ها اجازه این کار را می‌دهند زیرا با وجود این نقایص در سیستم قضایی آمریکا، باز هم امکان محکوم شدن در دادگاه‌های این کشور وجود دارد.

از زمانی که نیروهای آمریکایی در برابر دادگاهی شدن در افغانستان مصون شدند، این جنایات گسترش پیدا کرده است زیرا خانواده‌های قربانیان هیچ راهی برای اقامه دعوی ندارند. اگر کسی هم بتواند شکایت‌ی تنظیم کند و به دادگاه آمریکا ارائه دهد، بازهم نگران شفافیت و استقلال آن دادگاه است که در نهایت هیچ افغانستانی جرأت شهادت دادن در این دادگاه‌ها را ندارد.

پیام ما برای دولت آمریکا کاملا شفاف است و آن این است که علاوه بر اینکه تمام پرونده‌های کشتار غیرنظامیان که در اختیار نیروهای این کشور قرار دارد باید مورد بررسی قرار گیرد و تمام کسانی که در این جنایات دست داشته‌اند باید محاکمه شوند، اصلاحات بنیادی نیز باید در سیستم قضایی نظامی آمریکا ایجاد شود.

بیشتر خانواده‌های قربانیان در مصاحبه با سازمان عفو بین‌الملل اعلام کردند: با وجود حضور آمریکا و نیروهای خارجی در افغانستان برای مبارزه با تروریست، از عدالت بیشتر از هر چیزی ناامید شدند.