گزارش جدید سازمان دیده بان حقوق بشر در حالی پرده از جنایت دیگر مخالفان مسلح دولت سوریه برداشت که هنوز برخی تلاش دارند تا تحولات این کشور را بر مبنای تقابل آزادی خواهان در برابر خودکامگان تصویر کنند. سازمان دیده بان حقوق بشر در گزارشی که روز جمعه نوزدهم مهر منتشر کرد، مخالفان مسلح اسلام گرای تندرو در سوریه را به ارتکاب جنایت جنگی متهم کرد. این سازمان در گزارش ۱۰۵ صفحه ای خود اعلام کرد که گروه های مسلح در جریان درگیری هایی در چند روستای حومه شهر لاذقیه سوریه در اواخر مرداد ماه سال جاری (ماه اوت گذشته)، بیش از ۱۹۰ نفر از غیرنظامیان وابسته به طایفه علوی در سوریه را کشته و نزدیک به ۲۰۰ نفر دیگر را نیز به گروگان گرفتند. گزارش دیده بان حقوق بشر بر اساس گفتگو با افرادی منتشر شده است که شاهد این حوادث بوده و از مرگ جان سالم به در برده اند. بر اساس این گزارش در این حملات ۱۸ گروه شورشی شرکت داشتند، اما پنج گروه تندرو رهبری عملیات را در دست داشتند که در صدر آنها گروه موسوم به «جبهه النصره» بوده است. این سازمان حقوق بشری همچنین اعلام کرد اقدامات خشونت بار مخالفان مسلح سوری به سطح جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت گسترش یافته و همزمان از شورای امنیت سازمان ملل خواست تا اقداماتی فوری در مجامع بین المللی علیه این گروه ها انجام دهد. این برای نخستین بار نیست که گزارش های مستندی درباره اقدامات تروریستی نیروهای مخالف دولت سوریه منتشر می شود. بیش از ۳۰ماه از آغاز بحران در سوریه می گذرد. گذر زمان نه تنها این بحران را به سوی حل و فصل نبرد بلکه ابعاد آن را پیچیده تر ساخت. یکی از نمودهای اصلی این پیچیدگی، افزایش بازیگران تاثیرگذار در این بحران و از جمله رشد قارچ گونه گروه های اسلام گرای افراطی بود. گرچه مخالفان دولت سوریه طیف گسترده از گروه ها و شخصیت هایی با گرایش های مختلف را شامل می شود اما بنابر گزارش های مختلف، اینک در عرصه میدانی، نقش آفرینی گروه های اسلام گرای افراطی که از نظر تشکیلاتی یا فکری وابسته به القاعده هستند، پررنگ تر از بقیه است. شناخته شده ترین این گروه ها، جبهه النصره است که بنابر اعلام خود، بخشی از گروه موسوم به «دولت اسلامی در عراق و شام» (شاخه القاعده) است. گرچه مخالفان دولت سوریه طی ۶ ماه اخیر ضربات گسترده ای را از ناحیه نیروهای دولتی متحمل شده اند و تحرکات آنها بسیار کمتر از قبل شده اما همین تحرکات محدود نیز بیشتر از ناحیه جبهه النصره و گروه های همپیوند آن انجام می گیرد. این اقدامات نشان می دهد که برخلاف برخی تبلیغات، جریان غالب در میان مخالفان دولت نه تنها صبغه دمکراتیک و آزادی خواهانه ندارد بلکه بن مایه اصلی تحرکات آنها، تروریسم است. گروه موسوم به «ائتلاف ملی نیروهای مخالف و انقلابی سوریه» که از آن به عنوان اصلی ترین گروه مخالف دولت در خارج از این کشور یاد می شود، روز شنبه بیستم مهر در واکنش به گزارش دیده بان حقوق بشر، هرگونه اقدام خلاف با قوانین بین المللی را محکوم کرد. گرچه در طیف مخالفان دولت سوریه برخی تلاش می کنند با انتقاد از اقدامات گروه های مخالف اسلام گرای افراطی، اقدام آنها را فرع بر قاعده تفسیر کنند و اصالتی به آنها ندهند اما عرصه میدانی تحولات سوریه درست عکس این موضوع را نشان می دهد. به طوری که اینک همه چیز حکایت از آن دارد که گروه های اسلام گرای افراطی عملا تبدیل به پیشانی جبهه مخالفان دولت شده اند و نمی توان با انتشار یک بیانیه انتقادی، آنها را استثنایی بر یک اصل دانست. یکی از دلایلی که نقش عمده ای در افزایش تحرک گروه های افراطی داشته، حمایت های مالی و تسلیحاتی برخی کشورهای منطقه از این گروه هاست. این کشورها برای نیل به هدف خود یعنی براندازی دولت سوریه، دست به تقویت این گروه ها زده اند. گرچه هدف براندازی دولت سوریه محقق نشده، اما قدرت گرفتن گروه های تندرو، پدیده ای است که بی تردید پیامدهای گسترده ای را بویژه در عرصه امنیتی مترتب خواهد کرد که اصلی ترین آن ایجاد چرخه تروریسم و ناامنی است. اغراق نیست اگر بگوییم در صورت رشد سریع گروه های افراط گرا و تروریست در سوریه، این کشور تبدیل به افغانستانی دیگر و یکی از نقاط استقرار و انتشار تروریسم در منطقه خواهد شد. به نظر می رسد جریان سلفی جهادی فعال در سوریه از نوعی تناقض رنج می برد؛ زیرا از یک سو با «قدرت های کافر غربی» و «نظام رسمی کافر عربی» وابسته به آن درگیر بوده و با تکفیر حکومت های عربی خود را درگیر جهاد مسلحانه برای اسقاط این نظام ها می داند و از سوی دیگر درگیر رویارویی خونین با شیعیان منطقه و به اصطلاح «محور شیعی» به مرکزیت ایران بوده و از این طریق خواسته یا ناخواسته بیشترین خدمت را به ادامه حیات نظام رسمی عربی و موفقیت راهبرد قدرت های غربی در مقابله با ایران و انقلاب اسلامی می کند. از نظر این جریان که مانند دیگر جریان های بنیادگرا در ساده سازی مفرط پدیده های پیچیده و چند بعدی سیاسی و بین المللی چیره دست است، نبرد جاری در سوریه با ادبیاتی چون درگیری میان جبهه «شیعیان رافضی»(مرکب از علویان حاکم در سوریه و همپیمانان آنها یعنی جمهوری اسلامی ایران، شیعیان و حزب الله لبنان، شیعیان و احزاب شیعه عراقی) و جبهه «سنیان محمدی» (مرکب از اکثریت اهل سنت سوریه و گروه های جهادی پیشتاز سلفی با جنگجویان داخلی و خارجی آن) تعریف می شود. اینکه در حادثه اخیری که گزارش دیده بان حقوق بشر به آن اشاره کرده، گروه های تکفیری دست به کشتن شهروندان سوری وابسته به طایفه علوی زدند، نشان از رویکردهای فرقه گرایانه و ستیزه جویانه این گروه ها دارد./