بعد از حمله شیمیایی اخیر در حومه دمشق، وزیر خارجه عربستان به صراحت گفت که کشورهای عربی قادر نیستند با استفاده از سلاح و زور اسد را متوقف کنند و برای این کار به بازیگرانی بیرون از منطقه نیاز است. فهد ناظر* عربستان سعودی در سوریه یک خواسته دارد: خروج بشار اسد از قدرت. سعودی‌ها، جنگ سوریه را با همان انگیزه و شدتی دنبال می‌کنند که جنگ داخلی یمن را در دهه 1960 . این دو جنگ، هر دو مناقشه‌ای است با پیامدهای گسترده و جدی که صحنه سیاسی خاورمیانه را تا سالهای آینده شکل می‌دهد. جنگ سوریه برای سعودی‌ها فرصتی است تا با یک تیر سه نشان را بزنند: رقیب و هم‌آورد منطقه‌ای خود ایران، متحد مهم ایران یعنی بشار اسد و در آخر جنبش حزب‌الله. سیاست‌گذاران ریاض اما می‌دانند که این عرصه دشواری است. آنها می‌دانند که اگر در این نبرد وارد شوند، دیگر به راحتی نمی‌توانند میدان را رها کنند. این اولین بار نیست که سعودی‌ها وارد چنین درگیری می‌شوند.50 سال پیش هم در مرزهای عربستان جنگ منطقه‌ای مشابهی روی داد.جنگ یمن در سال 1962 وقتی روی داد که فرماندهان نظامی، پادشاهی چند صدساله یمن را سرنگون کردند و اعلام جمهوری نمودند. اما این تحول به باتلاقی تبدیل شد که قدرت‌های خارجی را در خود فرو برد. اتحاد شوروی سابق با پشتیبانی هوایی، از رژیم سابق حمایت کرد. حملات هوایی بریتانیا به کمک طرفداران پادشاهی آمد و آمریکا هواپیمای جنگی پیش‌کش کرد. اما مناقشه آن سال یمن بیش از هر چیز دیگر، جنگ نیابتی بین عربستان سعودی حامی پادشاهی یمن و جمال عبدالناصر مصر بود که از جمهوری جدید حمایت می‌کرد. ناصر به دنبال یک ملت عربی واحد فارغ از سلطه غرب و با عبور از حکومت‌های پادشاهی جهان عرب بود. پادشاهی سعودی اما بیمناک از این تب جمهوریخواهی که به مرزهایش رسیده‌بود، بیکار ننشست و تصمیم گرفت وارد عمل شود. سعودی‌ها از همه ابزارهای موجود برای مقابله با نقشه‌های ناصر استفاده کردند اما به یمن نیرو نفرستادند. بر اساس برخی تخمین‌ها، مصر در آن زمان بیش از 55 هزار نیرو به یمن اعزام کرد که بعضی از آنها درگیر جنگ در عمق خاک عربستان شدند. بعضی از این نیروها حتی متهم شدند به استفاده از سلاح شیمیایی تامین شده ازناحیه شوروی. عربستان پول و سلاح در اختیار طرفداران نظام پادشاهی یمن قرار می‌داد. اما هیچ کدام از دو طرف به اهدافشان نرسیدند. جنگ مصر با اسرائیل در سال 1967 ، موجب شد تا ناصر نیروهایش را از یمن عقب بکشد. اما سعودی‌ها نتوانستند بازی را به نفع خود تغییر دهند. ریاض سرانجام مجبور شد که جمهوری یمن را به رسمیت بشناسد. اکنون هم مانند آن زمان، ریاض نبرد در سوریه را واقعه‌ای تعیین‌کننده و حساس می‌بیند. عربستان سعودی به عنوان رهبر جهان اسلام سنی، این نبرد را فرصتی می‌بیند برای مقابله با ایران و برنامه‌هایش. هر چه که این جنگ ماهیت فرقه‌ای بیشتری می‌گیرد، حرف‌های مقامات سعودی هم تندتر می‌شود. سعود الفیصل وزیر خارجه عربستان حکومت سوریه را به نسل‌کشی متهم کرده و سوریه را کشوری تحت اشغال خوانده است. اکنون دیگر بر کسی پوشیده نیست که سعودی‌ها به مخالفان سوریه سلاح می‌دهند. وزیر خارجه سوریه چند هفته پیش گفت، اگر جامعه جهانی نمی‌خواهد کاری درباره سوریه بکند، حداقل سوریه‌ای‌ها را برای دفاع از خودشان مسلح کند. سعودی‌ها از همه ابزارهای موجود برای ساقط کردن اسد استفاده می‌کنند. بعد از حمله شیمیایی اخیر در حومه دمشق، وزیر خارجه عربستان به صراحت گفت که کشورهای عربی قادر نیستند با استفاده از سلاح و زور اسد را متوقف کنند و برای این کار به بازیگرانی بیرون ازمنطقه نیاز است. اما اختلاف میان کشورهای عضو اتحادیه عرب مانع از این شد که حتی این اتحادیه از حمله نظامی آمریکا تایید لفظی به عمل آورد. چند روز پیش شورای وزیران عربستان سعودی بیانیه‌ای صادر کرد و در آن تصریح نمود که جلوگیری از انجام یک حمله شیمیایی در سوریه، هدفی کوتاه مدت است. هدف بلندمدت، برکناری اسد است. عربستان سعودی تلاش‌هایش را برای مسلح کردن مخالفان سوریه و استفاده از رسانه‌ها و دیپلمات‌ها در حمایت از حمله نظامی به سوریه ، تشدید می‌کند. البته عربستان در گذشته هم از نیروهای نظامی‌اش برای رسیدن به اهدافش استفاده کرده. جدیدترین نمونه از این کار، سه سال پیش در بحرین روی داد. البته که سوریه بحرین نیست و عربستان هم آن کشور دهه 1960 نیست. در آن سال عربستان در رسیدن به هدفش در یمن شکست خورد. *تحلیلگر سابق سفارت عربستان در واشنگتن./