روسای قوای سه گانه و فراکسیون های سیاسی شرکت کننده در کاخ ریاست جمهوری عراق،" میثاق تعهد و آشتی ملی" را با هدف ترسیم نقشه راهی برای پایان اختلافات و تاسیس مرحله ای مبتنی بر تفاهم مشترک امضا کردند. نشست رهبران سیاسی برای امضای میثاق تعهد که خضیرالخزاعی معاون رئیس جمهوری عراق خواستار آن شده بود، از صبح پنجشنبه 28 شهریور با حضور نوری المالکی نخست وزیر، اسامه النجیفی رئیس پارلمان، سید عمار حکیم رئیس مجلس اعلای اسلامی، روز نوری شاوس معاون امور اقتصادی نخست وزیر عراق و شمار دیگری از سیاستمداران و شیوخ عشایر و علمای دینی آغاز به کار کرد و در پایان با امضای میثاق تعهد و آشتی ملی به پایان رسید . این کنفرانس به صورت زنده از شبکه العراقیه و المیادین پخش شد.
نکته تامل برانگیز غیبت ایاد علاوی رئیس فراکیسون العراقیه، مسعود بارزانی رئیس منطقه کردستان عراق و مقتدی صدر رهبر جریان صدر بود. ایاد علاوی رئیس جریان العراقیه بر مخالفت خود با حضور در این کنفرانس تاکید کرده و آن را به نوعی تحریم کرده بود، صالح المطلک از رهبران طیف وی هم در این نشست حاضر نشد و مقتدی صدر رهبر جریان صدر و مسعود بارزانی رئیس منطقه کردستان عراق هم از شرکت در این کنفرانس عذرخواستند. با این حال مسعود بارزانی نماینده ای را از سوی خود به این کنفرانس فرستاد. خضیر الخزاعی معاون رئیس جمهوری عراق در ۱۶ سپتامبر از توافق تمام فراکسیون های سیاسی درباره مفاد ابتکار آشتی ملی خبر داده و گفته بود مفاد این طرح پس از امضای میثاق تعهد در کنفرانس ملی از سوی رهبران فراکسیون های سیاسی برای همه الزام آور خواهد بود. گئورگی بوستن معاون نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در عراق از رهبران سیاسی عراق دعوت کرده بود پایبندی خود به آشتی را از طریق انجام اقدامات ملموس و عملی برای پیگیری طرح خضیرالخزاعی مورد تاکید قرار دهند. به گفته وی، امضای میثاق تعهد منجر به تحکیم آشتی ملی و جلوگیری از تنش ها خواهد شد. البته مسعود بارزانی غیبت خود در این کنفرانس را با بیان اینکه منطقه کردستان عراق گرفتار انتخابات است، توجیه کرد و البته روز نوری شاوس را به عنوان نماینده خود به کنفرانس فرستاد. هیروخان همسر جلال طالبانی رئیس جمهور عراق که همچنان به دلیل مشکلات جسمانی تحت مداوا قرار دارد، به نیابت از وی سخنرانی کرد. میثاق آشتی ملی برای حل بحران سیاسی عراق پس از چندین ساعت امضا شد.اظهارات مقامات و شخصیت های مهم شرکت کننده در کنفرانسنوری الماکی نخست وزیر عراق در این نشست تاکید کرد سندهای تعهد و آشتی، پایه اساسی مشترکی را برای ساستمداران ایجاد می کند. وی تاکید کرد هیچ اختلافی در خصوص مفاد دو سند وجود ندارد و توافقی که به دست آمده است به دور از قانون اساسی نیست، با این حال این توافق جایگزین قانون اساسی هم نیست. به گفته مالکی، شرایط فعلی در عراق به سبب اقدامات انسان های نادان و تلاش های آنها در ایجاد فضاهای طایفه ای و ریختن خون مردم خطرناک است و پیوندهای مشترک و منافع ملی باید همه را در کنار هم جمع کند. مالکی تاکید کرد عراق امروز آماج توفانی قرار دارد که منطقه را هدف قرار داده است. وی درباره خطر فتنه های سیاسی و طایفه ای هشدار داد. اسامه النجیفی رئیس پارلمان عراق در سخنانی در نشست امضای میثاق تعهد و آشتی ملی درباره تجاوز یا عدم اجرای مفاد این دو سند هشدار داد. به گفته رئیس پارلمان عراق، شکست این میثاق، آخرین میخ بر تابوت آشتی ملی خواهد بود. وی خاطر نشان کرد تمام گروه های سیاسی باید به اجرای مفاد سندهای تعهد و آشتی ملی پایبند باشند. وی خواستار مقابله با شبه نظامیان مسلح برای توقف ریخته شدن خون عراقی ها شد. النجیفی البته دولت عراق را متهم کرد که در حمایت از مساجد و حسینیه ها و اجرای خواسته های تظاهرات کنندگان شکست خورده است. ابراهیم الجعفری از رهبران ائتلاف ملی عراق در سخنانی در این کنفرانس از رسانه ها و سازمان های جامعه مدنی انتقاد و اعلام کرد برخی کشورها نفوذ خود را در این سازمان ها تقویت کرده اند و تلاش می کنند آنچه را ما کسب کرده ایم، مصادره کنند. وی درباره ادامه فساد هشدار داد و مقابله با آن را مسئولیت همه عراقی ها دانست. سید عمار حکیم رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق هم در این کنفرانس تاکید کرد ملت عراق از تنش و قطع تماس میان گروه های سیاسی خشمگین هستند. به گفته وی، همه گروه های سیاسی باید منافع راهبردی کشور را بر منافع گروهی ترجیح دهند. وی با هشدار درباره شکست این میثاق گفته است ما به دیدگاه واحدی نیاز داریم تا در سایه ان متحد شویم و بتوانیم طرح را در مسیر صحیح خود قرار دهیم. سید عمار حکیم بر ضرورت مقابله با تروریسم طایفه ای، تدوین قانون انتخابات برای دولت سازی و حمایت از عراق از طریق وحدت و مشارکت همه گروه ها تاکید کرد. اما روز نوری شاوس به نیابت از مسعود بارزانی رئیس منطقه کردستان عراق که ترجیح داد در این کنفرانس شرکت نکند، اعلام کرد بحران فعلی عراق خطرناک ترین بحران از سال دو هزار و سه تا کنون است و روند سیاسی را تهدید می کند. وی با وخیم توصیف کردن اوضاع عراق، نقطه نظرات خود را برای حل مشکلات عراق بیان کرد. فواد معصوم از رهبران اتحادیه میهنی کردستان عراق(به رهبری جلال طالبانی) هم در این کنفرانس گفت مهم رسیدن به نتایج عملی برای حل مشکلات است، طرح میثاق تعهد یک گام مثبت به سمت هدف دلخواه است. ایاد السامرایی رئیس سابق پارلمان عراق هم در سخنانی گفته بود: ما باید با باندهای جنایتکار مقابله کنیم، عراق در مرحله دشواری به سر می برد، روند دولت سازی و اجرای مفاد قانون اساسی تکمیل نشد، ماموریت دشواری در مقابل ماست اما احساس مسئولیت ما را به شرکت در این کنفرانس سوق داد و امیدوارم این طرح با موفقیت همراه شود، ما باید از طریق این کنفرانس به موفقیت برسیم و فرصت را از دست ندهیم.تاکید سران بلندپایه عراق بر پایبندی به میثاق تعهدبه گزارش تسنیم به نقل از شبکه العراقیه، نخست وزیر، رئیس پارلمان و معاون رئیس جمهور عراق در یک کنفرانس مطبوعاتی مشترک در ساختمان کاخ دولتی در مرکز بغداد پس از امضای دو سند تاکید کردند امیدواریم امضا کنندگان این دو سند به مواضع خود پایبند باشند و با کسانی که در این کنفرانس شرکت نکردند، به تماس هایمان ادامه خواهیم داد تا آنها را متقاعد به امضای این دو سند کنیم. خضیرالخزاعی معاون رئیس جمهوری عراق که در غیاب جلال طالبانی رئیس جمهور بیمار، جانشینی وی را برعهده گرفته است، اظهار داشت برای تدوین سند آشتی ملی چند ماه مذاکره و رایزنی انجام شد و امیدواریم همه امضا کنندگان به آن پایبند باشند زیرا ملت در صورتی که پیمان شکنی کنند، آنها را مورد بازخواست قرار خواهند داد. نوری المالکی نخست وزیر عراق هم گفت ما کسانی را که در کنفرانس ملی آشتی شرکت نکردند، تحریم کننده نمی دانیم و به گفتگو با آنها برای شنیدن دیدگاه هایشان ادامه خواهیم داد. اسامه النجیفی رئیس پارلمان عراق خطاب به تحریم کنندگان این کنفرانس به ویژه ایاد علاوی گفت آنهایی که خواهان دستیابی به چنین میثاقی بودند اما کنفرانس را تحریم کردند باید با ما در این مسیر تا تحقق نتایج مثبت به موجب میثاق آشتی ملی همراه باشند. غیبت ایاد علاوی در مراسم امضای سند میثاق تعهد از نکات تامل برانگیز بود که انتقادهایی را متوجه وی کرد. در این زمینه فراکسیون ملی البیضاء گفته است غیبت علاوی مساله ای تاسف بار است و باید به شیوه های ممکن تبعات آن را مهار کرد. کاظم الشمری سخنگوی رسمی فراکسیون البیضاء با ابراز تاسف از غیبت ایاد علاوی رئیس فراکسیون العراقیه در مراسم امضای میثاق تعهد تاکید کرد این میثاق باید برای همه عراقی ها چه آنها که تحریم کردند یا شرکت کردند، باشد. به گفته وی، حضور علاوی می توانست نقش مهم و تاثیرگذاری در تکمیل اضلاع مرحله سیاسی داشته باشد و تبعات ناشی از غیبت وی و برخی شخصیت های سیاسی دیگر(مقتدی صدر و مسعود بارزانی) باید به طور جدی و به شیوه های دیپلماتیک مهار شود. وی از رهبران سیاسی عراق خواسته است از فرصت آرامش و نزدیک شدن دیدگاه های سیاسی برای اتحاد موضع و اظهارنظر استفاده کنند.محتوای میثاق تعهد و آشتی ملیمیثاق آشتی ملی عراق که روز پنجشنبه به امضای رهبران سیاسی این کشور رسید، دربرگیرنده تشکیل کمیته عالی برای در پیش گرفتن برنامه آشتی است، این کمیته، قانون اساسی را به عنوان مرجع اساسی و معیاری در هر مساله ای در نظر گرفته و بررسی و حل اختلافاتی را که ممکن است در صحنه سیاسی به وجود آید به شکل توافقی پیگیری می کند به گونه ای که خدشه ای به اختیارات قانونی قوای سه گانه وارد نکند و سبب تحکیم دموکراسی شود، این کمیته بر اصل تفکیک قوا تاکید دارد. تصمیمات این کمیته در راستای دستیابی به تفاهم مشترک میان شهروندان و دولت و مقابله با پدیده تروریسم و شبه نظامیان اتخاذ می شود. این میثاق همچنین بر ایجاد دیدگاه عملی و قانونی در تعامل با حزب بعثو عناصر آن و پایبندی به اختیارات اعطا شده به شوراهای استان ها و استانداران و تحقق توازن در دستگاه های دولتی به عنوان رکن اساسی در ثبات سیاسی و اجتماعی، تدوین پیش نویس قوانین لازم برای حل مشکلات از سوی کابینه با هماهنگی ریاست جمهوری تاکید می کند. میثاق تعهد همچنین از تمام رهبران سیاسی عراق می خواهد به مفاد آن احترام گذاشته و پایبند باشند. این میثاق همچنین بر ضرورت همکاری رهبران سیاسی و گروه های آنها برای ایجاد تفاهم مشترک میان شهروندان و دولت و همچنین ایجاد سازوکارهایی برای تحقق و اجرای خواسته های قانونی شهروندان و تظاهرات کنندگان در تمام استان ها به گونه ای که تناقضی با قانون اساسی نداشته باشد و تلاش جدی و قاطع در مقابله با فساد مالی و اداری تاکید می کند.مواضع ایاد علاوی تحریم کننده کنفرانس گروه های سیاسی عراقایاد علاوی رئیس فراکسیون العراقیه و نخست وزیر اسبق عراق از غایبان مهم کنفرانس گروه های سیاسی این کشور بود. وی در گفتگویی با یک پایگاه عراقی به نام المدی پرس به بیان دیدگاه ها و مواضع سیاسی خود در قبال تحولات داخلی و منطقه ای پرداخته است. او می گوید اخیرا به اربیل رفته بودم که طی این سفر گفت چرا باید با این همه مشکل دست و پنجه نرم کنم. علاوی البته خاطره جالبی را پیش از سقوط صدام تعریف می کند و می گوید: زمانی که در بیمارستانی در لندن بستری بودم، روزی به طرز عجیبی از تلاش برای ترور نجات یافتم، پلیس به من اطلاع داد که سازمان اطلاعاتی صدام به سردخانه بیمارستان رخنه پیدا کرده و به بررسی اجساد دست می زدند تا مرا پیدا کنند زیرا آنها نمی دانستند که آیا من نجات یافته ام یا خیر. اما یک لحظه احساس کردم که میزان جنایات آنها در حق تمام عراقی ها، باید ما را به تلاش بیشتر وادار کند از تخت برخاستم و با گروه خودم تماس گرفتم و اولین نشست مخالفان را در بیمارستان برگزار کردیم. علاوی به اشتباهات اعتراف کرده و می گوید به امکان تصحیح اشتباهات اطمینان دارد و معتقد است که انتخابات آینده فرصت بزرگی برای همه است. وی بر روی تفاهم کردها و شیعیان و اهل سنت حساب باز کرده است. سئوالی که ذهن ناظران را به خود مشغول کرده است، انتخابات پارلمانی عراق در اوایل سال آینده میلادی(۲۰۱۴) است تا چهارمین پارلمان پس از سقوط صدام(با احتساب شورای ملی انتقالی به عنوان مجلس) شکل گیرد. ایاد علاوی نخست وزیر دولت عراق در اولین انتخابات پارلمانی در سال ۲۰۰۵ بود. علاوی می گوید در مقابل ما فرصت تغییرات بزرگی وجود دارد، چالش های منطقه ای و بین المللی دشواری وجود دارد اما در عین حال فرصت تاریخی به عراقی ها می دهد تا با بهره گیری از آنچه جریان دارد به تصحیح و بازنگری دست بزنند که تمایل تغییر قطعا در انتخابات رنگ عمل به خود خواهد گرفت. علاوی با متهم کردن دولت فعلی عراق به دولت طوایفی که در حال جنگ هستند، آن را دولت ناتوان توصیف می کند. وی تلاش می کند از خود یک چهره ناجی نشان دهد که می خواهد عراقی ها را از مشکلات فزاینده ای که با آنها روبرو هستند، نجات دهد. علاوی ادعا می کند پیام مهم که مهمترین درس پیش از انتخابات پارلمان چهارم است، این است که مالکی با وجود داشتن پول و قدرت و حکومت شکست خورده است و می دانم حتی برخی اعضای ائتلاف دولت قانون به دشواری دفاع از شیوه حاکم اذعان کرده اند. تمجید علاوی از مقتدی صدر نشان می دهد رابطه میان دو طرف بر خلاف رابطه وی با نوری المالکی حسنه است. علاوی که از سوی برخی متهم به همپیمانی با عربستان است، کشوری که به دلیل وجود گروه های افراطی و شخصیت های دینی تندرو در جمع آوری جنگجویان انتحاری و جهادی و اعزام آنها به عراق همچنان از عادی سازی روابط با دولت عراق طفره می رود. می گوید من خواهان اصلاح و توسعه روابط با کشورهای اطراف هستم، تلاش کردم از روابطم با کشورهای عربی در راستای خدمت به عراق بهره بگیرم و حتی به نوری المالکی کمک و مقدمات سفر وی به عربستان و امارات را فراهم کردم. وی درباره علت وجود مشکل در رابطه اش با نوری المالکی می گوید مالکی اعتقاد دارد که ایفای نقش به شرکایش به معنای این خواهد بود که وی شکست خورده و ناتوان است.واکنش های منفیبا وجود شرکت اکثر گروه ها و جریان های سیاسی در مراسم امضای میثاق تعهد و آشتی ملی، فراکسیون الاحرار در پارلمان عراق آن را صرفا یک اقدام تبلیغاتی انتخاباتی با هدف حل اختلافات سیاستمداران دانسته و اینکه هدف از آن منافع ملت عراق نیست. حسین الشریفی گفته است هدف اصلی از میثاق تعهد، حل اختلافات میان رهبران سیاسی به خاطر منافع خاص آنهاست. به هر تقدیر برگزاری چنین کنفرانسی با حضور تقریبا بیشتر گروه های سیاسی و از همه مهمتر حضور تمام سران بلندپایه(نخست وزیر، رئیس پارلمان و کفیل ریاست جمهوری) صرف نظر از تحریم آن توسط افرادی چون ایاد علاوی و غیبت شخصیت هایی چون مقتدی صدر به نوبه خود یک گام مثبت در مسیر حل مشکلات پیچیده و متراکم عراق به شمار می رود، با این حال غیبت علاوی در کنفرانس آشتی ملی با توجه به رابطه نزدیک وی با حاکمان عربستان و برخی شخصیت های دیگر نشان می دهد که برخی طرف های منطقه ای خواهان ادامه فضای تنش و دودستگی میان رهبران سیاسی و در نتیجه تداوم بحران سیاسی در عراق هستند. /